دانشگاه تربیت مدرس جستارهای زبانی 2322-3081 مقالات آماده انتشار 2026 04 28 The Effect of Repetition and Stimulus Type on Reaction Time in the Recognition of Persian Words تأثیر تکرار و نوع محرک بر زمان واکنش در شناسایی واژه‌های فارسی 28536 10.48311/lrr.2026.118497.83042 FA ماندانا نوربخش دانشیار گروه زبان‌شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران 0000-0003-2554-0727 نگار صیادی کارشناسی ارشد آزفا، دانشکده ادبیات، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران 0009-0005-8902-3296 المیرا اسماعیل‌پور دکتری زبان‌شناسی، دانشکده ادبیات، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران 0000-0003-1778-4609 محمد زارع استادیار گروه آمار، دانشکده ریاضی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران 0000-0001-8757-4880 Journal Article 2025 12 24 The present study examined the effect of phonological auditory priming on the recognition of Persian monosyllabic words. Priming refers to a process in which the presentation of a preceding stimulus which can accelerate or facilitate the processing of a subsequent stimulus. In phonological processing, a prime may activate part of the phonetic or phonological structure of the target word, thereby influencing the speed of access to lexical representations. To investigate this relationship, three types of primes were used: rhyme primes, which activate the final portion of the target word; phoneme-transposition primes, in which the final phonemes of a word or nonword are rearranged; and a control condition in which the prime and target shared no phonemes. Fifteen adult native speakers of Persian participated in the study. Each participant completed an auditory lexical recognition task consisting of 240 trials, during which reaction times and response accuracy were recorded as dependent variables. The independent variables were prime type and stimulus repetition. The results revealed a strong and significant effect of repetition on reaction time; repeated items were processed more rapidly, indicating facilitated lexical access resulting from repeated exposure. Prime type also had a significant effect: rhyme primes led to shorter reaction times, whereas phoneme-transposition primes did not differ significantly from the control condition. The interaction between repetition and prime type was not significant, suggesting that repetition effects and phonological facilitation operate independently. Overall, the findings demonstrate that the mechanisms underlying lexical access in Persian are comparable to those reported for other languages. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر آماده‌سازی شنیداری واجی بر فرایند بازشناسی واژه‌های تک‌هجایی فارسی انجام شده است. آماده‌سازی به فرایندی اشاره دارد که در آن ارائۀ یک محرک پیشین (آماده‌ساز) می‌تواند پردازش محرک پس‌آیند را تسریع یا تسهیل کند. در حوزۀ پردازش واجی، آماده‌ساز می‌تواند بخشی از ساختار آوایی یا واجی واژۀ هدف را فعال کند و به این ترتیب بر زمان دسترسی به بازنمایی‌های واژه‌ای اثر بگذارد. برای بررسی این رابطه، سه نوع آماده‌ساز در نظر گرفته شد: آماده‌سازهای قافیه‌ای که بخش انتهای واژۀ هدف را فعال می‌کنند؛ آماده‌سازهای جابه‌جایی واج که واج‌های پایانی واژه یا ناواژه جابه‌جا شده است و حالت کنترل که هیچ واج مشترکی با آماده‌ساز ندارد. در این مطالعه پانزده فرد فارسی‌زبان بزرگسال شرکت کردند. هر آزمودنی در یک تکلیف بازشناسی شنیداری شامل ۲۴۰ آزمون حضور یافتند که در آن زمان واکنش و دقت پاسخ‌ به‌عنوان متغیرهای وابسته ثبت شدند. متغیرهای مستقل شامل نوع آماده‌ساز و تکرار محرک‌ها بود. نتایج حاکی از آن بود که تکرار محرک‌ اثر قوی و معناداری بر زمان واکنش دارد؛ به‌طوری‌که محرک‌های تکرارشده سریع‌تر پردازش شدند و این امر بیانگر تسهیل دسترسی واژه‌ای ناشی از مواجهۀ مکرر است. نوع آماده‌ساز نیز معنادار بود؛ آماده‌سازهای قافیه‌ای منجر به کاهش زمان واکنش شدند، در حالی که آماده‌سازهای جابه‌جایی واج تفاوت معناداری با حالت کنترل نشان ندادند. تعامل میان تکرار و نوع آماده‌ساز معنادار نبود و این موضوع نشان می‌دهد که اثر تکرار و تسهیل واجی مستقل عمل می‌کنند. یافته‌ها نمایانگر شباهت فرایند دسترسی واژه در فارسی به سایر زبان‌ها است.