دانشگاه تربیت مدرس جستارهای زبانی 2322-3081 مقالات آماده انتشار 2026 05 26 The Representation of Power Structures and Social Conflict: A Discourse Analysis of Verbal Games in Siah-Bazi Play بازنمایی ساختارهای قدرت و تقابل اجتماعی: تحلیلی گفتمانی از بازی‌های کلامی در نمایش سیاه‌بازی 28722 10.48311/lrr.2026.119387.83099 FA مهدی حامدسقایان دانشیار گروه بازیگری و کارگردانی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0009-0004-1006-0338 امیرمحمد شوالی رضایی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد بازیگری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0009-0000-8500-5262 Journal Article 2026 02 16 Siah-bazi is one of the joyful theatrical forms in Iranian culture that, through linguistic conventions, humor, and verbal game, critiques power relations, class structures, and social conflicts. Despite the significance of this theatrical genre, it has received little attention from the perspective of Norman Fairclough’s Critical Discourse Analysis, particularly with a focus on linguistic and discursive mechanisms. The present study aims to identify discursive elements in verbal play within Siah-bazi performances. The article addresses the question of how verbal games in Siah-bazi reflect critiques of power structures and social oppositions. Adopting a descriptive–analytical approach and drawing on Critical Discourse Analysis through Fairclough’s three-level model of description, interpretation, and explanation, the study analyzes discursive levels in Siah-bazi. The findings indicate that the characters, by relying on colloquial language, humor, linguistic conventions, and irony, construct a popular–critical discourse in opposition to the formal, authoritarian, and hegemonic language of the ruling class. At the interpretive level, this linguistic and discursive confrontation becomes a symbolic encounter between the lower classes and official authority; at the explanatory level, Siah-bazi goes beyond mere entertainment and functions as a form of critical social action that activates the audience’s critical awareness by breaking traditional conventions through verbal game. Accordingly, despite its comic and colloquial appearance, Siah-bazi constitutes a dynamic arena for negotiation between power and the people and, through the language and dialogues of its characters, is both a reproducer of and a challenge to social and class structures in contemporary Iran. نمایش سیاه‌بازی از گونه‌های نمایشیِ شادی‌آور در فرهنگ ایران است که از خلال قراردادهای زبانی، طنز و بازی‌های کلامی، به نقد روابط قدرت، مناسبات طبقاتی و تعارض‌های اجتماعی پرداخته است. با وجود اهمیت این گونه‌ی نمایشی، بررسی آن از منظر تحلیل گفتمان انتقادیِ نورمن فرکلاف با تمرکز بر سازوکارهای زبانی و گفتاری کمتر مورد توجه قرار گرفته است. هدف از پژوهش حاضر، شناخت عناصر گفتمانی در بازی‌های کلامی در نمایش سیاه‌بازی است. در این مقاله به این مسئله پرداخته می‌شود که بازی‌های کلامی در سیاه‌بازی چگونه بازتاب‌دهنده‌ی نقد ساختارهای قدرت و تقابل اجتماعی هستند؟ پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی–تحلیلی و بر پایه‌ی نظریه‌ی تحلیل گفتمان انتقادی و با بهره‌گیری از الگوی سه‌سطحی توصیف، تفسیر و تبیین، سطوح گفتاری در نمایش سیاه‌بازی را تحلیل کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اشخاصِ بازی با اتکا به زبان عامیانه، طنز، قراردادهای زبانی و کنایه، گفتمان مردمی–انتقادی را در برابر زبان رسمی، آمرانه و سلطه‌جویانه‌ی طبقه حاکم صورت‌بندی می‌کند. در سطح تفسیر، این تقابل زبانی و گفتمانی به رویارویی نمادین میان طبقه‌ی فرودست با اقتدار رسمی تبدیل می‌شود و در سطح تبیین، سیاه‌بازی فراتر از کارکردی سرگرم‌کننده، نوعی کنش اجتماعی انتقادی است که با شکستن قراردادهای سنتی از طریق بازی‌های کلامی، آگاهی انتقادی تماشاگر را فعال می‌سازد. بر این اساس، نمایش سیاه‌بازی با وجود ظاهر کمدی و عامیانه، میدانی پویا برای چانه‌زنی میان قدرت و مردم است و از خلال زبان و گفت‌وگوهای اشخاصِ بازی، هم بازتولیدکننده و هم چالش‌گرِ ساختارهای اجتماعی و طبقاتی در ایرانِ معاصر به شمار می‌آید.