دانشگاه تربیت مدرس جستارهای زبانی 2322-3081 3 4 2012 12 21 A Comparative Study of the Beloved's Eye in the Ghazals of Hafiz and the Canzoniere of Petrarch بررسی تطبیقی چشم دلدار در غزلیات حافظ و ترانه‌نامۀ پِترارکا 257 283 6261 FA رامون گاژا دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران ناصر نیکوبخت دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران سعید بزرگ بیگدلی دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران سعید بزرگ بیگدلی دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0000-0001-9633-7019 حسین هاجری استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، سازمان سمت، تهران، ایران Journal Article The Ghazals of Hafiz and the Canzoniere of Petrarch (1304–1374) have at least three common characteristics: (a) from the qualitative point of view: Each of these two works is at the top of the medieval love poetry: one in the Persian literature, and the other in the European literature; (b) from the chronological point of view: These two books of poetry have been written during the fourteen the century A.D. (8^th century AH); (c) from the quantitative point of view: The ghazals of Hafiz contain near 4092 distichs or bayts (i. e., 8184 lines or mesra') and the Canzoniere of Petrarch contains 7784 lines. So, they are contemporary, contain a similar number of lines and are at the top of the medieval love poetry. The description of the beloved's eye is one of the principal common places of these two poets: Petrarch mentions the eye 263 times in the Canzoniere and Hafiz 216 times in the Ghazals. Moreover, Hafez writes about the Narcissus-a metaphor of the eye-in 44 distichs. This paper shows, with the comparative-contrast method, the common and different characteristics of the beloved's eye in the Hafiz and Petrarch's poetry. غزل های حافظ و ترانه نامۀ پترارکا (1304-1374 م)، دست کم در سه ویژگی، زمینه ای مشترک دارند: (الف) از دیدگاه چونی، هر دو اثر اوج شعر غنایی عاشقانۀ قرون وسطی هستند: یکی در ادب پارسی، دیگری در ادب اروپایی؛ (ب) از دیدگاه ترتیب زمانی، هر دو دیوان در سدۀ هشتم هجری (چهاردهم میلادی) سروده شده اند، و (ج) از دیدگاه چندی، غزل های حافظ به تصحیح دکتر خانلری 4092 بیت (یعنی، نزدیک 8184 مصرع) دارد، و ترانه نامۀ پترارکا کمی بیشتر از 7784 مصرع. بنابراین، هر دو اثر از نظر زمانی، تعداد برابر مصرع ها، در اوج بودن شعر غنایی قرون وسطی و کم و کیف طولی دورۀ زندگی دو شاعر قابل سنجش و بررسی است. توصیف چشم یار یکی از دستمایه های اصلی شعر هر دو سراینده است: پترارکا 263 بار در ترانه نامه و حافظ 216 بار در غزلیات به چشم اشاره می کند. بعلاوه حافظ دربارۀ «نرگس» — استعاره از چشم معشوق— در 44 بیت سخن می گوید. پرسش پژوهش این است: تصویر چشم دلدار در غزلیات حافظ و ترانه نامۀ پِترارکا چه شباهت ها و چه تفاوت هایی با هم دارند؟ این مقاله از روش تطبیقی برای نشان دادن ویژگی های مشترک و متفاوت تصویر پردازی چشمِ یار در شعر حافظ و پترارکا استفاده می کند. واژگان کلیدی: غزلیات حافظ، ترانه نامۀ پترارکا، چشم یار، عاشق و معشوق. https://lrr.modares.ac.ir/article_6261_aff82e881075d9c1ec306f86ae15c833.pdf