دانشگاه تربیت مدرس جستارهای زبانی 2322-3081 17 4 2027 01 21 An Optimality-Theoretic Account of Total Nasal Place/Manner Assimilation in the Recitation of the Holy Qur’an بررسی فرایندهای ادغام غُنّه‌دار و بی‌غُنّه در قرائت قرآن مجید در چارچوب نظریۀ بهینگی 139 166 7100 10.48311/lrr.2025.7100 FA بشیر جم دانشیار زبان‌شناسی، گروه زبان انگلیسی دانشگاه شهرکرد 0000-0002-6085-2905 مرضیه اسماعیلی دهکردی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد زبان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان(خوراسگان) Journal Article 2025 07 13 Recitation of the Holy Qur’an has its own phonological rules. This paper addresses total nasal place and manner assimilation, known as “idgham” in Arabic, that leads to “gemination with nasalization” and “gemination without nasalization”. The former which is accompanied by lengthening occurs in the environment where the /n/ in the coda position of a word precedes one of the four sonorants /j/, /m/, /w/, and /n/ in the onset position of the following word. However, the latter which is not accompanied by lengthening occurs in the environment where /n/ in the coda position of a word precedes either of the sonorant liquids /r/ or /l/ in the onset position of the following word. This research aimed at identifying the constraints whose interactions cause these processes in the recitation of Qur’an within the framework of optimality theory (Prince and Smolensky, 1993/2004). The results are as follows: The [+long] geminated [n:.n] is the result of gemination of /n/ in the coda position with /n/ in the onset position. The [+long] geminated [m:.m] is the result of total nasal place assimilation of /n/ in the coda position with /m/ in the onset position. The [-long] geminated [r.r] and [l.l] are the result of total manner assimilation of /n/ in the coda position, respectively with /r/ and /l/ in the onset position. The [+long] geminated [j:.j] and [w:.w] are the result of both total nasal place and manner assimilations of /n/ in the coda position, respectively with /j/ and /w/ in the onset position. تجوید دربرگیرنده قاعده‌های واجی برای قرائت فصیح قرآن کریم و شیوه تلفظ درست حروف آن است که جزء علوم قرآنی به شمار می‌رود. قاعده‌های‌ سنتیِ تجوید، قابلیت توصیف و تحلیل در چارچوب نظریه‌های نوین واجشناختی را دارند. ادغام یکی از فرایندهایی است که در تجوید به آن پرداخته شده است. در چارچوب واج‌شناسی نوین ادغام همان «همگونی کامل» است که منجر به «مشددشدگی» در مرز هجا می‌شود. در این مقاله به دو گونۀ ادغام شامل ادغام «غُنَّه‌دار» و ادغام «بی‌غُنَّه‌« پرداخته شده است. بر اساس اصول تجوید، ادغام «غُنَّه‌دار» یا «با غُنَّه‌«در بافتی رخ می‌دهد که <span dir="LTR">/n/</span>ی پایانۀ هجا با یکی از همخوان‌های رسای /<span dir="LTR">j</span>/، /<span dir="LTR">m</span>/، /<span dir="LTR">w</span>/ و /<span dir="LTR">n</span>/ (معروف به حروف«یمون» (ی-م-و-ن)) که در آغازه هجای بعدی قرار دارند به طور کامل همگون می‌شود که با کشش همراه است. در ادغام «بی‌غُنَّه‌« <span dir="LTR">/n/</span>ی پایانۀ هجا با یکی از همخوان‌های رسا و روان <span dir="LTR">/r/</span> و <span dir="LTR">/l/</span> در آغازه هجا به طور کامل همگون می‌شود ولی با کشش همراه نیست. هدف این پژوهش توصیفی- تحلیلی که در چارچوب نظریۀ بهینگی (پرینس و اسمولنسکی، 2004/1993) ارایه شده، پاسخ به این پرسش‌ها‌ است که چه فرایندهای واجی‌ای در این دو گونۀ ادغام رخ می‌دهند و چه محدودیت‌هایی موجب رخداد این فرایندها می‌شوند. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که در ادغام <span dir="LTR">/n/</span> با <span dir="LTR">/n/</span> فرایند کشش، در ادغام <span dir="LTR">/n/</span> با <span dir="LTR">/m/</span> فرایند همگونی محل تولید خیشومی وکشش، در ادغام <span dir="LTR">/n/</span> با <span dir="LTR">/r/</span> و <span dir="LTR">/l/</span> فرایند همگونی در شیوه تولید و در ادغام <span dir="LTR">/n/</span> با <span dir="LTR">/j/</span> و <span dir="LTR">/w/</span> همه این فرایندها رخ می‌دهند. https://lrr.modares.ac.ir/article_7100_9d94c8981a48d12adfeecfe1ae6e0ec1.pdf