دانشگاه تربیت مدرس جستارهای زبانی 2322-3081 17 2 2026 06 22 Semantic expansion of the "multiplication/ Zarb" event Cognitive analysis According to the theory of radial categories and Case Grammar بسط معنایی رویداد «ضرب»؛ تحلیلی شناختی در پرتو نظریۀ مقولات شعاعی و دستور حالت 317 352 7121 10.48311/lrr.2025.7121 FA کبری راستگو دانشیار زبان و ادبیات عربی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، دانشکدۀ علوم قرآنی مشهد 0000-0003-1644-037X زهره قربانی مادوانی دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه علامه طباطبائی تهران Journal Article 2025 07 13 Among the lexical units of a language, all of which can be subjected to semantic expansion according to selection and combination, verbs are quite susceptible to radial and semantic expansion due to their nature. This article tries to use the cognitive approach to investigate the semantic expansion of the simple triad form of the event "Zarb" in the Arabic language. And in a descriptive-analytical way, while enumerating the marginal expansions of this verb, explain how they are produced and also the semantic sharing relationship between the derivatives of the same root. About 80 usages were extracted from the most advanced to the latest Arabic dictionaries for the event "Zarb", which, excluding similar usages, resulted in 32 radial meanings for this event. The result showed that the existence of a semantic relationship between the derivatives of a word can be confirmed in the light of the derivational property of the Arabic language. Therefore, from the most unmarked meaning of "stroke" to its metaphorical expansions, each of them conveys the concept of "pressure and force" in a way. Therefore, the claim that the meaning of "beating" is late in this event is questionable. Also, most of the marginal expansions of the verb "to multiply" are the product of the change in the most frequently used elements accompanying this event, i.e. space scenes. In addition, in the virtual expansion of the event "hit", the necessary-necessary interest and the cause-cause have more frequency in producing the radial meanings of this event. در میان واحد‌های واژگانی یک زبان که همگی برحسب انتخاب و ترکیب می‌توانند مشمول بسط معنایی شوند، فعل‌ها با توجه به ماهیتِ خود کاملا مستعد شعاعی بودن و افزایش معنایی‌اند. جستارِ حاضر می‌کوشد با کاربست رویکردِ شناختی بسط معنایی شکلِ ثلاثی مجرد رویدادِ«ضرب» را در زبان عربی مورد بررسی قرار دهد و به‌روش توصیفی-تحلیلی ضمن برشماری بسط‌های حاشیه‌ای این فعل، چگونگی تولید آن‌ها و نیز رابطۀ اشتراک معنایی بین مشتقات یک ریشه را تبیین نماید. قریب به80 کاربرد از متقدم‌ترین تا متأخرترین معاجمِ عربی برای رویدادِ«ضرب» استخراج گردید که با صرف‌نظر از کاربردهای مشابه، 32معنای شعاعی برای این رویداد حاصل شد. دستاورد حاصل نشان داد که وجود رابطۀ مفهومی بین مشتقات یک واحد واژگانی در پرتوِ خاصیت اشتقاقیِ زبان عربی قابل تایید است. ازاین‌رو از بی‌نشان‌ترین معنای«ضرب» تا بسط‌های نشان‌دار استعاری آن هریک به‌وجهی مفهوم «اعمال فشار و نیرو» را افاده می‌کنند. براین اساس ادعای متأخر بودن معنای «کتک‌زدن» در این رویداد قابل تشکیک است. همچنین بخش اعظم بسط‌های حاشیه‌ای فعل«ضرب» محصولِ تغییر در پرکاربردترین عناصر همنشین این رویداد یعنی فضانماهاست. افزون براین در بسط مجازی رویداد «ضرب»، به‌ترتیب علاقۀ لازم-ملزوم و سبب-مسبب از بسامد بیشتری در تولید معانی شعاعی این رویداد برخوردارست. https://lrr.modares.ac.ir/article_7121_738a6457be8432bab553e21b4235dd97.pdf