دانشگاه تربیت مدرس جستارهای زبانی 2322-3081 6 6 2015 12 22 The Study of Syntactic Downward Movements in Persian on the Basis of Minimalism حرکت‌های نحوی روبه‌پایین در زبان فارسی براساس کمینه‌گرایی 1 22 6427 FA مطلب آذری استادیار زبان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، ایران سریرا کرامتی یزدی دانشجوی دکتری زبان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران علی علیزاده دانشیار گروه زبان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران مجتبی نامور فرگی استادیار زبان‌شناسی، دانشگاه پیام ‌نور، ایران Journal Article Syntactic movement is one of the most attractive parts of the Universal Grammar which has conserved its importance from the starting models of this theory to its recent models; and there have been a lot of explanations for the operations of this syntactic process in the language structures of different languages. Despite many efforts of Persian linguists, many issues of Universal Grammar, especially in minimalist approach, are still unexplored in the Persian language. In this paper, we will have a more detailed investigation of the syntax of Persian sentences and the complexities of this kind of movements, on the basis of Minimalism. Regarding this objective, we will introduce some unique and distinguishing properties of downward movements and will study four types of downward movements in Persian language, from which downward movements of the heads of Agreement, Tense and Negation projections can be mentioned. It seems that, accepting the possibility of syntactic downward movements, there will be better explanations for the syntax of Persian sentences and the positions of functional nodes in the hierarchical organization of Persian sentences in their derivation. حرکت نحوی یکی از جذاب‌ترین بخش‌های نظریۀ دستور همگانی ‌است که از الگو‌های آغازیِ این نظریه تا الگوهای متأخر امروزی، همگی جایگاه و اهمیت خود را حفظ کرده‌اند. توجیه‌های بسیاری برای چگونگی کارکردِ این فرایند نحوی در ساخت‌های زبانیِ زبان‌های گوناگون ارائه شده است. با تلاش‌های بسیارِ زبان‌شناسان ایرانی، هنوز بسیاری از مسائل مطرح‌شده در دستور همگانی ــ به‌ویژه دیدگاه کمینه‌گرا- در زبان فارسی بررسی نشده است. در این پژوهش، با بررسی حرکت‌های نحوی روبه‌پایین براساس کمینه‌گرایی، به نحو جملات فارسی و پیچیدگی‌های این نوع حرکت دقیق‌تر نگریسته می‌شود. بر این اساس، ویژگی‌های یگانه و تمایزدهندۀ حرکت‌های رو‌به‌پایین در زبان فارسی معرفی و شِش نوع حرکت روبه‌پایین بررسی و توصیف می‌شوند که در‌ این‌میان می‌توان به حرکت هستۀ گروه مطابقه، گروه زمان و گروه نفی اشاره کرد. به‌نظر می‌رسد با درنظرگرفتن امکان حرکت روبه‌پایین، می‌توان توجیه بهتری از چگونگیِ نحو جملات فارسی و جایگاه‌ گره‌های نقشی صرفی در ساخت‌ سلسله‌مراتبی اشتقاق جمله‌های زبان فارسی ارائه کرد.

https://lrr.modares.ac.ir/article_6427_1ba0846587744383fa518b7e642ff632.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جستارهای زبانی 2322-3081 6 6 2015 12 22 The acoustic features of stress in Tati Language ویژگی های آکوستیکی تکیه در زبان تاتی 23 46 6428 FA وحیده ابوالحسنی زاده استادیار زبان‌های خارجی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران Journal Article In order to study the acoustic features of stress in Tati language, one minimal pair has been selected where in one the stress was on the last syllable and in another on the first syllable. These minimal pairs were embedded in declarative and interrogative carrier sentences. Eight educated native speakers were participated in this experiment reading these in a silent room. Using PRAAT, a textgrid has been made for each in which the vowel boundaries determined, then by a script we measured duration, F1, F2, Fundamental frequency and intensity. The results show that the difference of duration, F0 and intensity between stressed and unstressed vowels is significant while the F1 and F2 are not important cues. So the most important cues distinguishing the place of stress in Tati are F0, Duration and intensity. A final observation concerns the utterance-final syllable interrogative contours Which is H% while declarative utterances end in L%. به‌منظور بررسی ویژگی‌های آکوستیکی تکیه در زبان تاتی، یک جفت کمینه انتخاب شد که در یکی تکیه روی هجای اول کلمه و در دیگری بر روی هجای آخر قرار داشت. این جفت کمینه در جمله‌های پرسشی و خبری توسط گویشوران بومی تات‌زبان خوانده شد. با استفاده از نرم‌افزارPRAAT برای هر جمله، شبکه‌ای متنی ساخته شد؛ به‌طوری‌که مرز واکه‌ها مشخص شد. سپس مقادیر دیرش، فرکانس پایه، انرژی و فرکانس سازه‌های اول و دوم واکه‌های موردنظر در هجای تکیه‌بر و بدون‌تکیه محاسبه شد. نتایج آزمون تولیدی نشان داد، تفاوت مقدار میانگین دیرش، فرکانس پایه و انرژی در هجای تکیه‌بر و بدون تکیه معنی‌دار است و تفاوت فرکانس‌های اول و دوم تفاوتی نداشت. این بدان معناست که مهم‌ترین همبسته‌های آکوستیکی تکیه در زبان تاتی دیرش، فرکانس پایه و انرژی‌اند. همچنین منحنی تغییرات فرکانس پایه در این زبان نشان داد که الگوی فرکانس پایه در انتهای جملات خبریL% و در انتهای جملات سوالی H% است.

https://lrr.modares.ac.ir/article_6428_9fb4651c05b2ed70fba5afe0b039a550.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جستارهای زبانی 2322-3081 6 6 2015 12 22 The Efficacy of Lexical Morphology Model; An Analysis on the Basis of Persian Data کارآیی انگاره صرف واژگانی؛ تحلیلی براساس داده‌های زبان فارسی 47 73 6429 FA سحر بهرامی خورشید استادیار زبان‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Journal Article This paper attempts to investigate the Persian morphological system in the framework of Lexical Morphology Model (Kiparsky, 1982). The main goal of this research is to study the efficacy of the model in analyzing the Persian data. Having introduced the Lexical Morphology, some data which are counterexamples to the model at first sight, will be discussed. It will be shown that on the basis of different syntactic, semantic and cognitive criteria there is some kind of conformity between the data and the Lexical Morphology Model; although it is asserted that the efficacy of the model to analyze the English data (the language on which the model is designed) is more than its efficacy in Persian. In addition, the author suggests that in order to cope with some inadequacy that Kiparsky’s model encounters to analyze idioms (listed syntactic objects) the model should be revised by a loop connecting the syntax level to lexicon. Therefore, idioms are firstly formed in syntax, after lexicalization they will return to syntax. It seems that this loop makes the model much more efficient. این مقاله به‌دنبال بررسی نظام ساختواژی زبان فارسی در چارچوب انگارۀ صرف واژگانی- مطرح‌شده توسط کیپارسکی- است. هدف از انجام این پژوهش بررسی میزان کارایی این انگاره در تحلیل داده‌های زبان فارسی است. بدین‌منظور، پس از معرفی این انگاره در قالب سه پرسش به تحلیل داده‌هایی پرداخته می‌شود که در نگاه نخست انطباق چندانی با انگارۀ موردنظرِ این مقاله ندارند. در ادامه به کمک معیارهای مختلف نحوی، معنایی و شناختی آشکار می‌شود که اغلب داده‌ها نهایتاً نوعی همسویی و انطباق با انگارۀ موردنظر نشان می‌دهند. تأکید می‌شود که میزان کارایی این انگاره در تحلیل داده‌های زبان انگلیسی- زبانی که انگاره براساس آن بنا شده ــ بیشتر از کارایی آن در زبان فارسی است. افزون‌بر این، نگارنده در جهت رفع نقصی که انگارۀ کیپارسکی در تحلیل گروه‌واژه‌ها در زبان فارسی دارد، پیشنهادِ وجود حلقه‌ای ارتباطی داده است که بتواند نمایانگر نوعی حرکت چرخه‌ای یا رفت‌و‌برگشتی میان دو سطح واژگان و نحو زبان باشد؛ زیرا خاستگاه اولیۀ گروه‌واژه‌ها سطح نحو زبان است که پس از واژگانی‌شدن بار دیگر به سطح نحو بازمی‌گردند. به‌نظر می‌رسد وجود این حلقه، ضریب کارآمدیِ الگوی کیپارسکی را افزایش می‌دهد.

https://lrr.modares.ac.ir/article_6429_33b3214d792caf311e1f00fd22b392c5.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جستارهای زبانی 2322-3081 6 6 2015 12 22 Specific Words of Persian? Lexical Gaps in Mapping Synsets of FarsNet and Princeton WordNet واژه‌های ویژۀ زبان فارسی: خلأهای موجود در انطباق واژگانی فارس‌نت با شبکۀ واژگانی پرینستون (وردنت) 75 103 6430 FA اکبر حسابی استادیار زبان‌‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article This study investigated the mapping between Farsnet and Princeton English WordNet (PWN) and tried to answer these questions: Are the unmapped synsets in FarsNet with Princeton WordNet Persian specific lexical items? How can these cases be classified? Is it possible to find equivalents for some of these cases in PWN? In other words, were all of the equivalents of these lexical elements not lexicalized in English or there is another reason for that? For this purpose, a sample including 2000 synsets of FarsNet was selected and unmapped synsets were analyzed. Out of the sample, near 15 percent of the synsets had no mapping. The Categorization and analysis of the selected synsets showed that less than two third of these synsets were Persian specific words and more than one third were synsets that were unmapped due to other reasons and therefore those are not specific lexical items in Persian. By enriching and completing the information in PWN and then FarsNet a lot of these cases can be mapped with PWN synsets. این پژوهش به بررسی انطباق فارس‌نت با شبکۀ واژگانیِ انگلیسی پرینستون (وردنت) می‌پردازد و در پی پاسخ به پرسش‌های زیر است: آیا دسته‌‌های‌ هم‌معنایی که در فارس‌نت‌ بدون تطابق با وردنت‌اند، واژه‌های ویژۀ زبان فارسی‌اند؟ به‌عبارت‌دیگر آیا این واژه‌ها در زبان انگلیسی آمریکایی و یا شبکۀ واژگانی پرینستون واقعاً خلأ واژگانی به‌شمار می‌روند؟ پرسش دیگر اینکه این موارد را چگونه می‌توان تقسیم‌بندی کرد و درصد هرکدام به چه میزان است؟ آیا می‌توان برای بعضی از آن‌ها با کنکاش و بررسی بیشتر معادلی در انگلیسی یا وردنت پرینستون یافت؛ به‌عبارت‌دیگر آیا می‌توان گفت، خلأ واژگانی‌ نیستند؛ بلکه علت، عدم سهولتِ یافتن معادل‌های آن‌هاست؟ به این منظور، با بررسی نمونه‌ای شامل 2000 دستۀ ‌هم‌معنای فارس‌نت به مواردی که بدون انطباق با دسته‌های‌ هم‌معنای وردنت‌اند، پرداخته می‌شود. دسته‌‌های ‌هم‌معنای یادشده استخراج می‌شوند که حدوداً پانزده درصد از نمونه‌ها را به خود اختصاص می‌دهند. طبقه‌بندی و بررسی موارد یادشده حاکی از این امر است که درحدود دوسوم از مواردِ بدون انطباق، واژه‌های ویژۀ زبان فارسی‌اند و یک‌سوم دیگر به علل دیگری بدون‌ انطباق‌اند که بسیاری از آن‌ها واژه‌های ویژۀ زبان فارسی نیستند. در پایان با تکمیل اطلاعات موجود در وردنت و فارس‌نت برای برخی از دسته‌های هم‌معنای بدون ‌انطباق در فارس‌نت می‌توان معادل‌هایی در وردنت یا زبان انگلیسی یافت و با تکمیل اطلاعات وردنت می‌توان میان دسته‌های هم‌معنای فارس‌نت و آن‌ها انطباق برقرار کرد.

https://lrr.modares.ac.ir/article_6430_342285bb2a8cadef22f667eeb6a63732.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جستارهای زبانی 2322-3081 6 6 2015 12 22 Congruence measurement in inflectional system of Persian language on the basis of natural morphology theory بررسی میزان متجانس بودن نظام تصریفی زبان فارسی برمبنای نظریه صرف طبیعی 105 129 6431 FA فریده حق بین دانشیار زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران فاطمه کوشکی دانشجوی دکتری زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران، تهران، ایران Journal Article Adopting a theory and data-based research via introducing natural morphology theory, this article, tries to study inflectional system of Persian language on the basis of congruity –system principle which is one of the components of dependent-system theory. The authors have stated unique features of inflectional affixes. Then, on the basis of five properties of this principle (occurrence of categorical systems and categories, occurrence of base form inflection or stem inflection, separate or combined symbolization of categories, number and manner of formal distinctions in the paradigm, occurrence of marker types related to the categorical system involved, and presence or absence of inflectional classes), the congruity of inflectional affixes of the Persian language has been measured. For this purpose these affixes have been analyzed in three macro classes: noun, verb, and adjective. On the basis of this principle adjective affixes are more congruous and uniform, but noun affixes are less natural. در پژوهش حاضر که پژوهشی نظریه بنیاد و داده بنیاد است ضمن معرفی نظریه صرف طبیعی، نظام تصریفی زبان فارسی را طبق اصل تجانس نظام، یکی از اصول مطرح در نظریه وابسته به نظام این نظریه مورد بررسی قرار گرفته است. نگارندگان ضمن ارائه ویژگی‌های منحصر به فرد وندهای تصریفی و تجزیه و تحلیل آن‌ها بر اساس پنج ویژگی که در این اصل مطرح شده (وجود نظام‌های مقوله ای و مقولات، وجود صورت‌های تصریفی متصل به پایه، وجود نمادها به صورت مجزا یا ترکیبی برای مقولات مختلف، وجود انواع نشانه‌های مرتبط با نظام مقوله ای آن زبان و وجود یا عدم وجود طبقات تصریفی)، میزان متجانس بودن وندهای تصریفی زبان فارسی را مورد بررسی قرار داده‌اند. به همین منظور وندهای مزبور در سه ابرطبقه اسم، فعل و صفت تجزیه و تحلیل شده‌اند که از بین این طبقات، ابرطبقه صفت کاملاً متجانس و متحدالشکل می باشد و دو ابرطبقه دیگر در رده‌های پایین‌تری از تجانس قرار می‌گیرند.

https://lrr.modares.ac.ir/article_6431_e1dc4bf1f94e87fdfeb2d91ae3dc10ef.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جستارهای زبانی 2322-3081 6 6 2015 12 22 Prosodic disturbance in Persian-speaking Brocaâs Aphasics: Production اختلالات نوایی در بیماران زبان‌پریش بروکای فارسی‌زبان: تولید 131 162 6432 FA علی اصغر رستمی ابوسعیدی استاد زبان و ادبیات انگلیسی، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران عباسعلی آهنگر دکتری زبان‌شناسی، دانشیار دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران پیام ساسان نژاد استادیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد، متخصص مغز و اعصاب، مشهد، ایران اعظم میکده کارشناس ارشد زبان‌شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران Journal Article Stroke can negatively affect a person’s ability to utilize properly acoustic measurements as a cue to prosody at the sentence level. The objective of this study was to determine the nature of the prosodic disturbances in Persian Broca’s aphasics at the sentence level in the framework of Autosegmental-Metrical Phonology. The subjects of this experimental study included three Persian-speaking males. They were selected by simple purposive sampling method from patients directed to the speech therapy unit in the Ghaem Educational, Research and Treatment Centre (Mashhad, Iran). Aphasic subjects sustained a lesion to the left hemisphere and particularly to the Fronto-temporal region. Acoustic measurements of duration, intensity, and terminal components of fundamental frequency (F0) that distinguish statements from their yes-no question counterparts were examined in the reading task in Persian-speaking aphasic patients. The findings of the present research revealed that the aphasic individuals were able to produce statements from their yes-no question counterparts in terms of terminal components of fundamental frequency (F0); however, they demonstrated a poorer performance than the control group. So, generally speaking, the present study confirms that linguistic ability of Persian-speaking aphasic patients to differentiate statements from questions may be preserved to some extent. The findings also support the notion that the left hemisphere may be important in the production of prosody and the Fronto-temporal region is sensitive to sentence-level prosodic contours. سکتۀ مغزی می‌تواند بر توانایی فرد در به‌کارگیریِ مناسب ویژگی‌های آکوستیکی به‌عنوان پارامترهای نوای گفتار در سطح جمله اثر منفی بگذارد. هدف از پژوهش حاضر تعیین ماهیت اختلالات آوایی در سطح جمله در بیماران زبان‌پریش بروکای فارسی‌زبان در چارچوب نظریۀ واج‌شناسی لایه‌ای است، که به‌منزلۀ نظریه‌ای مطرح در واج‌شناسی آهنگ به‌شمار می‌رود. آزمودنی‌های این پژوهش، سه‌نفر مرد فارسی‌زبان بودند که به‌صورت هدفمند از میان بیماران زبان‌پریشِ مراجعه‌کننده به واحد گفتاردرمانی مرکز آموزشی، پژوهشی و درمانی قائم‌‌شهر مشهد انتخاب شدند. این بیماران دچار ضایعه‌ای در نیمکرۀ چپ و به‌ویژه ناحیۀ پیشانی‌ـ‌ گیجگاهی بودند. پارامترهای آکوستیکی دیرش، شدت و اجزاء پایانی فرکانس پایه که جملات پرسشیِ آری ـ نه را از جفت خبری آن‌ها متمایز می‌سازد، در یک تکلیف روخوانی در این بیماران سنجیده شد. نتایج پژوهش نشان داد که افراد زبان‌پریش بروکا قادر به تولید جملات پرسشی آری ـ نه و جفت خبری آن‌ها بر اساس اجزاء پایانی پارامتر فرکانس پایه بودند؛ اما آن‌ها عملکرد ضعیف‌تری نسبت به افراد گروه شاهد داشتند. به‌طورکلی، پژوهش حاضر تأیید می‌کند که توانایی زبان‌شناختی بیماران زبان‌پریش فارسی‌زبان به‌منظور متمایز ساختن جملات خبری از پرسشی تقریباً سالم باقی مانده است. نیز، این پژوهش بر اهمیت نیمکرۀ چپ در تولید نوای گفتار و حساسیت ناحیۀ پیشانی ـ گیجگاهی به منحنی‌های نوایی در سطح جمله صحه می‌گذارد.

https://lrr.modares.ac.ir/article_6432_a0afdf1ac166b8652ffe9dee6eac779e.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جستارهای زبانی 2322-3081 6 6 2015 12 22 Adjacency Condition and Specificity in Persian: Interface between Syntax and Semantics شرط مجاورت و مشخص‌بودگی در زبان فارسی: تعامل میان نحو و معنی‌شناسی 163 183 6433 FA ابراهیم رضاپور استادیار زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران Journal Article Adjacency condition is one of the syntactic constraints on case assignment in many languages such as English, Dutch, Turkish and Hindi. Many linguists studied adjacency condition in some languages and some of them including Chomsky (1981) and Stowell (1981) confirmed the role of this condition in generative grammar and some linguists including Johnson (1991) rejected it in generative grammar. Opponents of this hypothesis believe that adjacency condition can be replaced by projection principle and binary branching condition. In this research, we try to investigate the role of adjacency condition in Persian. Data analysis indicates that assigning structural case to subject by inflection head and also assigning structural case to definite direct object by verb are not subject to adjacency condition. In fact, the position of definite direct object and inflection head is in the specifier of inner verb phrase core and at the end of sentence, respectively which they are not adjacent to each other. However, assigning structural case to noun phrase by preposition and also assigning structural case to indefinite direct object by verb are subject to adjacency constraints. Therefore, there is a direct relationship between adjacency condition and specificity. شرط مجاورت به‌عنوان یکی از محدودیت‌های نحوی در اعطای حالت در برخی زبان‌ها مانندِ انگلیسی، هلندی، ترکی و هندی به‌شمار می‌رود و تاکنون مطالعات بسیاری دربارۀ وجود و عدم وجود شرط مجاورت در زبان‌های گوناگون صورت گرفته است. پژوهشگرانی مانند چامسکی (1981) و استوول (1981) قائل به نقش شرط مجاورت در دستور زایشی بوده‌اند و برخی پژوهشگران مانند جانسون (1991) نقش مجاورت را در دستور زایشی رد کرده‌اند. مخالفان حضور شرط مجاورت در دستور زایشی معتقداند که دو اصل فرافکنی و شرطِ دوشاخه‌ای‌بودن باید جایگزین مجاورت شوند. در این پژوهش کوشش شده است تا کاربرد شرط مجاورت در زبان فارسی بررسی شود. تحلیل داده‌های پژوهش نشان می‌دهد که حالت‌بخشیِ هستۀ تصریف به فاعل و همچنین حالت‌بخشیِ فعل به مفعول مستقیمِ مشخص در زبان فارسی تابع محدودیت‌های مجاورت نیستند. درحقیقت در زبان فارسی جایگاه مفعول مستقیمِ مشخص در مشخص‌گرِ گروه فعلی هسته‌ای و هستۀ تصریف در انتهای جمله قرار گرفته‌اند که امکان مجاورت میان هستۀ تصریف و فاعل و همچنین مجاورت میان فعل و مفعول مستقیمِ مشخص در فارسی وجود ندارد؛ اما حالت‌بخشی حرف اضافه به گروه اسمی و فعل به مفعول مستقیمِ نامشخص تابع محدودیت‌های مجاورت‌اند. بنابراین میان شرط مجاورت و مشخص‌بودگی رابطه‌ای مستقیم وجود دارد.

https://lrr.modares.ac.ir/article_6433_dbec0010cebb295ffb1d96b0af9d77f8.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جستارهای زبانی 2322-3081 6 6 2015 12 22 Idiom Comprehension in Persian Aphasic Patients درک اصطلاحات فارسی در بیماران زبان‌پریش 185 200 6434 FA شهلا رقیب دوست استادیار زبان‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران منصوره شکرآمیز استادیار زبان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اهواز، خوزستان، ایران شهلا رقیب دوست استادیار زبان‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران Journal Article The comprehension of Persian idioms was studied in monolingual Persian aphasic patients. Having specific structures, idioms are different from other sentences in every language, so their way of processing can be different from that of other sentences too. The main goal of this study was to investigate the roles of the two brain hemispheres in idiom processing. Idiom comprehension in two left hemisphere damaged (LHD) and two right hemisphere damaged (RHD) patients was assessed through three tasks: a sentence-to-word matching task, a sentence-to-picture matching task and an oral definition task. The results of all tasks showed that idiom comprehension in brain damaged patients was impaired compared to that of the control group (which consisted of 15 healthy subjects). There were no meaningful differences between the performance of right hemisphere damaged patients and that of left hemisphere damaged patients. In addition, some probable factors such as the visual-spatial deficits in RHD patients or severe production deficits in LHD patients had some effects on the patients' performances. نقش و نحوۀ کارکرد هریک از دو نیمکرۀ مغز در درک اصطلاحات، از مدت‌ها پیش بررسی شده است. برخی از یافته‌های علمی نقش نیمکرۀ راست را در پردازش اصطلاحات تأیید کرده‌اند و یافته‌های برخی پژوهش‌های دیگر دلالت‌بر نقش نیمکرۀ چپ در پردازش اصطلاحات داشته‌اند. هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش دو نیمکرۀ مغز در درک عباراتِ اصطلاحی بوده است. آزمودنی‌های بررسی‌شده در این پژوهش، دو بیمار آسیب‌دیدۀ نیمکرۀ راست، دو بیمار آسیب‌دیدۀ نیمکرۀ چپ و 15 فرد سالم به‌عنوان گروه کنترل بوده‌اند. ابزارهای پژوهش نیز شامل سه آزمونِ درکی (آزمون معنی‌کردن شفاهی، آزمون مطابقت جمله با واژه و آزمون مطابقت جمله با تصویر) بوده‌اند. یافته‌های این پژوهش نشان‌داده‌اند که بیماران آسیب‌دیدۀ مغزی به میزان قابل‌توجهی در درک اصطلاحات ضعیف‌تر از افراد سالم عمل‌کرده‌اند. ازسوی دیگر، عملکرد بیماران آسیب‌دیدۀ نیمکرۀ چپ و بیماران آسیب‌دیدۀ نیمکرۀ راست مغز در آزمون‌های درک اصطلاحات تفاوت معناداری با یکدیگر نداشته‌اند. البته عواملی مانند نقصان‌های فضایی‌ـ‌دیداریِ بیماران آسیب‌دیدۀ نیمکرۀ راست و یا نقایص تولیدیِ شدیدِ بیماران آسیب‌دیدۀ نیمکرۀ چپ، در عملکرد بیماران در هریک از آزمون‌ها دخالت‌ داشته و در این پژوهش بحث شده‌اند. بنابراین، برخلاف یافته‌های بسیاری از پژوهش‌ها که دخالت نیمکرۀ راست را در پردازش اصطلاحات تاًکید کرده‌اند، نتایج حاصل از پژوهش حاضر چنین نقش انحصاری‌ای را برای نیمکرۀ راست مغز به‌دست ‌نیاورده است.

https://lrr.modares.ac.ir/article_6434_f4492508850c58446d4784339470a8f6.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جستارهای زبانی 2322-3081 6 6 2015 12 22 Study of Different Kinds of Synonymy between Persian Non-compound Verbs and their Formal-Semantic Equivalent Compound Verbs بررسی انواع هم‌معنایی میان فعل‌های ساده فارسی و متناظر صوری- معناییِ مرکب آن‌ها 201 227 6435 FA سپیده عبدالکریمی استادیار زبان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران سپیده عبدالکریمی استادیار زبان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article The Present research is a semantic attempt to the semantic exploration of Persian non- compound verbs and their formal-sematic equivalent compound verbs with the aim of showing which kind(s) of synonymy there are between these equivalents. In this study, first, the author’s point of view about Persian compound and non-compound verbs are explained and then, after mentioning different methods of making compound verbs out of non-compound verbs in Persian, different kinds of synonymy from semanticists’ point of view have been introduced and explained. After a short discussion about different kinds of synonymy, through using examples, we try to argue which kinds of synonymy there are between discussed equivalents. To reach this goal, 363 non-compound verbs which have formal-semantic equivalent compound verbs have been collected from Sokhan 8-vol. Persian dictionary. The corpus has been attached to the article as an appendix. The results of the investigations have shown that absolute synonymy and implied synonymy do not exist between these equivalents, but other kinds of synonymy; namely near synonymy, analytical synonymy, descriptive synonymy, partial synonymy, propositional synonymy do exist between the studied equivalents. پژوهش حاضر پژوهشی معنی‌شناختی است که به‌منظور بررسیِ معناییِ فعل‌های ساده زبان فارسی و متناظرهای مرکبِ صوری ـ معنایی آن‌ها صورت گرفته است، تا مشخص شود از میان انواعِ گوناگون هم‌معنایی، کدام انواع میان فعل‌های یادشده برقرار است و کدام انواع میان آن‌ها برقرار نیست. در این بررسی، نخست، طرز تلقی نگارنده از فعل ساده و مرکب بیان ‌شده و سپس، اشاره‌ای کلی به روش‌های ساخت افعال مرکب از متناظر ساده آن‌ها شده است. پس از آن، انواع تناظر میان فعل‌های ساده و مرکب معرفی شده‌اند. پس از بحثی کوتاه درباره انواع گوناگونِ هم‌معنایی، کوشش ‌شده به‌صورت مستدل و با ارائه نمونه، انواعِ گوناگون هم‌معنایی مشخص شوند و اینکه کدام نوع یا انواعِ هم‌معنایی میان فعل‌های ساده زبان فارسی و متناظرهای صوری ـ معنایی مرکب آن‌ها برقرار است. برای دستیابی به این هدف، آن گروه از فعل‌های ساده فارسی که دارای متناظرهای صوری ـ معناییِ مرکب‌اند، از فرهنگ سخن برگرفته شده‌اند و پیکره موردبررسی را در این مختصر تشکیل ‌داده‌اند. با بررسی این پیکره که 363 فعل دارد و در انتها، در بخش پیوست آمده، مشخص شده است که هم‌معنایی مطلق و ضمنی میان فعل‌های یادشده نیست؛ اما سایر انواع هم‌معنایی میان آن‌ها برقرار است.

https://lrr.modares.ac.ir/article_6435_d18c255f89434eab3211813c0e765c6b.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جستارهای زبانی 2322-3081 6 6 2015 12 22 Phonological Adaptation of Vowels of Arabic loanwords in Persian: Optimality Approach انطباق واجی واکه‌های وام‌واژه‌های زبان عربی در فارسی؛ رویکرد بهینگی 229 257 6436 FA عالیه کرد زعفرانلو کامبوزیا دانشیار زبان‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران افتخار سادات هاشمی دانشجوی دکتری زبا‌ن‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران عالیه کرد زعفرانلو کامبوزیا دانشیار زبان‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Journal Article Borrowing words is a common and unavoidable phenomenon that is closely related to relation of different linguistic communities. The purpose of this research is to study the phonological adaptation of Arabic loanwords in Persian focusing on vowels system. Authors gathered 1647 Arabic loan words from Persian Dictionary of Moien and Sokhan, and then they extracted phonemic form of loan words from four Arabic dictionaries. Phonemic forms of the words in Persian were collected from both Dictionaries. All the phonemic forms of the words were written in IPA (International Phonetic Alphabet). And then by comparing two phonemic forms of the words, they found the phonological rules of adaptation. The framework of the study is OT (Optimality Theory) according to Prince and Smolensky. An optimal Tableau was considered for each phonological rules and explain the competition of constraints. The finding of the present study is that vowel substitution is the most common phonological rules in adaptation of Arabic vowels in Persian. مطالعه انطباق وام‌واژه‌ها مدت‌هاست، توجه پژوهشگران را به خود جلب کرده است. در این پژوهش تلاش بر این است تا چگونگی انطباق واجیِ واکه‌های وام‌واژه‌های زبان عربی بررسی شوند. چارچوب نظری این پژوهش نظریۀ بهینگیِ پرینس و اسمولنسکی (2004) است. داده‌های بررسی‌شده، 1647 واژه است که از فرهنگ معین و سخن گردآوری شده‌اند. تلفظ وام‌واژه‌ها در زبان مبدأ (عربی) با بهره‌گیری از چهار فرهنگ زبان عربی آوانگاری شده‌اند و سپس تغییرات آوایی/ واجیِ رخ‌داده دربارۀ هریک از وام‌واژه‌ها در زبان مقصد (فارسی) بررسی شده‌اند. تلفظ وام‌واژه‌های زبان عربی در فارسی با استفاده از فرهنگ‌های معین و سخن گرد‌آوری و آوانویسی شده‌اند. در این بررسی پس از معرفی نظام آوایی و واجی زبان‌های فارسی و عربی، فرایند‌های واجی دخیل در انطباق واکه‌های وام‌واژه‌ها، هریک به‌تفصیل بررسی شده‌اند. فرایند جایگزینی، پربسامدترین فرایند واجی دخیل در انطباق واکه‌های وام‌واژه‌های زبان عربی است.

https://lrr.modares.ac.ir/article_6436_3a2ee1496acdeeece4124055b3799c33.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جستارهای زبانی 2322-3081 6 6 2015 12 22 Semantic study and classification of Persian prepositions based on Lieber بررسی معنایی و دسته‌بندی حروف اضافه زبان فارسی بر‌پایه نظریه لیبر 229 321 6437 FA پاکزاد یوسفیان استادیار زبان انگلیسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران گیتی تاکی استادیار زبان انگلیسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران ابراهیم مرادی دانشجوی دکتری زبان‌شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران Journal Article Lieber (2004, 2009) is a decompositional approach with seven semantic features and a principle called coindexation principle. In this theory each lexical item has one semantic skeleton and one semantic body. The skeleton may consist of a hierarchical arrangement of functions and arguments and the semantic body contains two layers: the first one, like semantic skeleton, is relatively stable and can be formalized but the second layer consisting of general information and encyclopedic knowledge, varies a lot. Coindexation principle identifies the arguments of two or more lexical items and makes another item that denotes one unified lexical item. This paper studies the semantic contributions of prepositions in Persian, and then, based on semantic features, classifies them. The conclusion of the paper is that prepositions like other categories as a result of semantic skeletons and weak semantic bodies, own semantic contributions and they have some common semantic features with verbs. Lastly, based on the semantic contribution/features of prepositions, they can be classified. لیبر (2004 & 2009) نظریه‌ای تجزیه‌مدار با هفت مؤلفۀ معنایی و یک اصل به نام اصل هم‌نمایگی ارائه کرده است. در این نظریه هر عنصر زبانی یک اسکلت معنایی و یک بدنۀ معنایی دارد. اسکلت از یک یا چند مؤلّفه معنایی و یک یا چند موضوع ساخته می‌شود. بدنۀ معنایی‌ دو لایه دارد: 1. لایه‌ای که مانند اسکلت از یک گویشور به گویشوری دیگر نسبتاً ثبات دارد و می‌توان آن را نشان داد؛ 2. لایه‌‌ای که اطلاعاتِ کلی و دانش فرهنگ‌نامه‌ای دارد و‌ بسیار روان است. اصل هم‌نمایه‌سازی، موضوع‌های دو یا چند عنصر واژگانی را با یکدیگر هم‌نمایه می‌کند و عنصری دیگر می‌سازد که به یک مدلول واحد دلالت می‌کند. این نوشتار ویژگی‌های معنایی حروف اضافۀ زبان فارسی را برپایۀ مؤلفه‌های معنایی بررسی و سپس دسته‌بندی می‌کند. دستاورد این نوشتار این است که حروف اضافه نیز مانند سایر اقسام کلام، نقش معنایی دارند و در نتیجه اسکلت و بدنۀ معنایی آنان ضعیف است. همچنین می‌توان بر پایۀ نقش معنایی، آن‌ها را دسته‌بندی کرد.

https://lrr.modares.ac.ir/article_6437_498f2c21688f6451d9f5fd09d53edda7.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جستارهای زبانی 2322-3081 6 6 2015 12 22 Stylistic Study of the Verbs in Gulistan: An Approach to Hallidayâs Systemic Functional Grammar بررسی سبک‌‏شناختی فعل در گلستان؛ متأثر از حوزۀ تعلیمی آن با رویکرد نقش‌گرای نظام‏مند 259 279 6438 FA مجتبی منشی زاده دانشیار زبان‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران لیلا الهیان دانش&rlm; آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی، تهران، ایران Journal Article Sa’di’s Gulistan has always been considered as one of the most important sublime masterpieces of Persian literature. Regarding to stylistic researches on Gulistan, one of the peculiarities of Sa’di’s artistic techniques is to select the verbs in such a way to reflect the influence of didactic qualities. In Halliday’s systemic functional grammar, the verb category is also considered as a process of transitivity system (grammatical ability for representation of experience in language), ideational and experiential meta-functions. The study of the types and frequencies of the processes leads to the achievement of the author’s mental status and style. In the stylistic study of texts, transitivity system makes it possible to select the processes systematically and to represent the author’s intentions. The goal of this article is to study the main components of masterpieces like Gulistan and to describe its features. To attain this goal, having explained the processes and its types, seven parts of Gulistan (the first seven Babs) and their frequencies are studied at the first step. The study reveals that Sa’di has paid attention to the selection of the processes and the capability of the simultaneous artistic repetitions besides meaning and rhythm. Since most Sadi’s examples are of behavioral nature, it is concluded that the main concentration of Gulistan is on humans, social relationship and the didactic principles. گلستانِ سعدی همواره از قلل رفیع نثر پارسی به‌‌شمار‏ آمده ‏است. از مسائلی که کمتر بدان پرداخته‏ شده، شگردهای هنری گزینش فعل و تأثیر آن بر کیفیت شیوۀ تعلیم در گلستان است. در دستور نقش‌گرای هَلیدی مقولۀ فعل با نام فرایند، از رهگذر نظام گذرایی (قابلیت دستوری بازنمایی تجربه در زبان) و فرانقش اندیشگانی و تجربی بررسی ‏می‏شود؛ با بررسی انواع و بسامد فرایندهای اثر، می‏توان به دنیای ذهن نویسنده و درنهایت سبک او پی‏برد. فرایند ‌رخ‌داد، کنش، احساس، گفتار یا بود‌ونبود امری است که در قالب گروه‌های فعلی تحقق ‏می‌یابد. نظام گذرایی امکانی برای گزینش نظام‌مند فرایندها در بررسی سبک‌شناختی متون و روشن‌‌ساختنِ انگیزه‌های نویسنده است. هدف اصلی این پژوهش بررسی مؤلفه‏های اصلی شاهکار ادبی گلستان و تبیین ویژگی‌های آن با کمک این مقوله است. ازاین‌رو پس ‏از شرح فرایند و انواع آن، فرایندهای هفت بابِ آغازیِ گلستان بررسی و بسامد هریک مشخص می‏شود. حاصل آنکه سعدی در ساخت و گزینش فرایندها، افزون‌بر معنی، وزن، ایفای نقش در تکرارهای هنری و داشتن ظرفیت، به بیان هم‏زمانِ چند مفهوم برای تقویت اصل ایجاز توجه کرده و صنعت‏پردازی‌های وی برای تحقق این اهداف بوده ‏است. بیشترین نمونه‏ها فرایند رفتاری است؛ این نشان از تمرکز گلستان بر انسان، روابط اجتماعی انسان‌ها و پیگیری اصل تعلیم دارد.

https://lrr.modares.ac.ir/article_6438_1371bccec2447b5aa6d96d2a540fb401.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جستارهای زبانی 2322-3081 6 6 2015 12 22 Verb vale`ncy in modern Persian based on dependency grammar بررسی ظرفیت فعل در زبان فارسی معاصر: پژوهشی براساس دستور وابستگی 281 297 6439 FA علی مهرجو دانشجوی دکتری زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران Journal Article In dependency grammar, Valency refers to the lexical characteristics of a verb. In this grammar categories such as verb and noun combine with other constituents of the sentence and as a result a hierarchical relationship is established between words in the sentence. In this grammar, it is assumed that each sentence has a main verb and based on the kind and number of the obligatory and optional complement(s) of the verb, the basic structure of the sentences in which the verb is used can be determined. But in every language, in addition to lexcical peculiarities, there are syntactic rules which apply to the basic structures and transform them to derived structures such as passive, causative, or topic. In this paper, We intend to introduce the valency structure of verbs in the lexicon. For this purpose we have attempted to determine the complement(s) of the Persian verbs. در دستور وابستگی مفهوم ظرفیت، همان ویژگی‌های واژگانی فعل است. در این دستور مقوله‌هایی مانندِ فعل و اسم قابلیت ترکیب با دیگر سازه‌های جمله را می‌یابند و رابطه سلسله‌مراتبی میانِ کلمات در داخل جمله برقرار می گردد‌. « در این دستور فرض بر این است که هر جمله دارای یک فعل اصلی است و براساس نوع و تعداد متمم‌های اجباری و اختیاریِ آن فعل، می‌توان ساختِ بنیادین جمله‌هایی را که فعل در آن‌ها به‌کاررفته تعیین کرد»(طبیب زاده 1385: 13). اما در هر زبانی افزون‌بر ویژگی‌های واژگانی، قواعدی نحوی نیز وجود دارند که بر ساخت‌های بنیادین عمل می‌کنند و آن‌ها را به ساخت‌هایی مشتق همچون «مجهول»، «سببی» و یا «مبتدایی» بدل می‌کنند. هدف این مقاله، معرفی ساخت‌های ظرفیتی فعل است که در واژه‌ها، در مقابلِ هر فعل ظاهر می‌شوند و ویژگی‌های نحوی آن را از حیث همه متمم‌هایی که می‌توانند در جمله‌های مختلف بگیرند، نمایش می‌دهند. برای دستیابی به این هدف کوشش می‌شود تا درآغاز انواع متمم‌های فعل در زبان فارسی مشخص شوند و سپس درباره متمم‌ها و ساخت ظرفیتی افعال بحث شود.

https://lrr.modares.ac.ir/article_6439_6c81c83c4bd0b58850495f603ab45a93.pdf