بررسی مقایسه‌ای آرایش واژگانی برمبنای دیدگاه رده‌شناسی هاکینز

نویسندگان
شیما زرگربالای جمع 1
مهین ناز میردهقان 2
1 دانشجوی دکتری زبان شناسی، دانشگاه آزاداسلامی، واحدعلوم وتحقیقات، قم
2 دانشیار، زبان شناسی، دانشگاه شهیدبهشتی، تهران
چکیده
شاخه مطالعاتی رده­شناسی قدمتی250ساله دارد. رده­شناسی زبان مطالعه نظام­مند تنوع بین زبان‌هاست و این تعریف این پیش­انگاره را در خود دارد که برخی اصول کلی نیز بر تنوع میان زبان‌ها حاکم هستند (کامری،2001، به نقل از دبیرمقدم،2:1392). موضوع ترتیب واژه‌ها در تعیین تفاوت­ها و شباهت­های موجود میان زبان­ها یکی از حوزه‌های مورد توجه در رده­شناسیزبان است. هاکینز یکی از زبان­شناسان برجسته است که علاوه­بر آشنایی با دستور زایشی، گرایش خاصی به حوزه رده­شناسی به­ویژه ترتیب واژه دارد و اصول و همگانی‌هایی گوناگون را در زمینه ترتیب واژه ارائه کرده است (هاکینز،10:1983). مطالعات گویش­شناسی در ایران طی چند دهه اخیر گسترش بسیاری یافته است، به گونه‌ای که بسیاری از زبان شناسان و رده­شناسان ثبت و مطالعه گویش‏ها و زبان‏های ایرانی را آغاز کرده و پژوهش­های فراوانی در زمینه گویش‏های مختلف به­انجام رسانده­اند. هدف از پژوهش حاضر آن است که پس از معرفی فرضیه، اصول و همگانی‌های هاکینز در حوزه ترتیب واژه، به تحلیل مقایسه‌ای آرایش واژگانی میان گونه زبانی ترکی آذری و فارسی معیار پرداخته شود. این تحقیق با استناد به پیشینه عملی، چارچوب نظری و داده‌های پرسش­نامه گویشی و به روش توصیفی- تحلیلی صورت گرفته و نتایج حاصل از این گفتار علاوه­بر تأیید شباهت‌ها و تفاوت‌هایی میان آرایش واژگانی زبان فارسی معیار و ترکی آذری، انطباق برخی از دیدگاه‌های هاکینز بر زبان‌های مذکور را اثبات می‌کند.
کلیدواژه‌ها
واژه‌های کلیدی: آرایش واژه
ترکی آذری
فارسی معیار
دیدگاه هاکینز
رده­شناسی

عنوان مقاله English

Comparative Study of Word order in Azeri and Persian Languages Based on Hawkins' Typology Approach

نویسندگان English

Shima Zargar balaye jam' 1
Mahinnaz Mirdehghan 2
1 Ph.D. Candidate in General Linguistics, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Qom
2 Associate Professor of General Linguistics, Shahid Beheshti University, Tehran
چکیده English

Typology of language is 250year old. It is a systematic study of variations among languages and the presupposition of this definition is to consider some general principles governing language diversities (Comrie, 2001: quoted by Dabir-moghaddam). Word order is one of the integrated fields in determining differences and similarities in typology. Hawkins is one of the eminent linguists who has been the most influential figures of this branch specially word order. In addition to his vast knowledge in Generative Grammar, he had presented principles and universals related to word order (Hawkins, 1983:10). Dialectical studies have expanded greatly over the recent decades in Iran so that many linguists and typologists began to record and study the Iranian languages and dialects, they carried out many studies in the field of different dialects. The purpose of this study is to introduce Hawkins' theories, principles and universals related to word order, besides comparative analysis of word order between Azeri and standard Persian. This study was performed based on practical researches, theoretical framework and data collected through questionnaire in the analytic-descriptive method, also its conclusions prove the identity of Hawkins' some approaches on these two languages as well as verifying the similarities and differences about word order.

کلیدواژه‌ها English

Standard Persian
Key words: Word order
Azeri
Typology
Hawkins' approach
  • خوش­باطن، حسین (1385). مطالعه ساختار نحوی زبان ترکی از دیدگاه رده­شناسی. تبریز: ناشر مؤلف.

  • دبیرمقدم، محمد (1390). «معرفی و نقد کتاب مطالعه­ای در ساخت گفتمانی زبان فارسی». ویژه­نامه فرهنگستان. ش7. صص 223-293.

  • دبیرمقدم، محمد (1392). رده­شناسی زبان­های ایرانی. ج 1. تهران: سمت.

  • رضاپور، ابراهیم (1393). «ترتیب واژه در سمنانی از منظر رده­شناختی زبان». جستارهای زبانی. د 6. ش 5(پیاپی26). صص190-169.

  • شریفی، شهلا (1387). «آرای هاوکینز در حوزۀ رده­شناسی آرایش واژه­ها و بررسی انطباق یا عدم انطباق این آرا بر آرایش واژه­ها در زبان فارسی». زبان و زبان­شناسی. س4. ش1 (پیاپی7). صص 77-92.

  • شریفی، شهلا (1388). «بررسی ساخت ملکی در زبان فارسی امروز از دیدگاه رده­شناسی». پژوهش­های زبان­شناسی. س1. ش1. صص 47-62.

  • شیرزاد، سیما (1388). مطالعۀ ساخت­واژی ترکی آذری از دیدگاه رده­شناسی. پایان­نامۀ کارشناسی ارشد. تهران: دانشگاه پیام­نور.

  • صفوی، کورش (1386). آشنایی با تاریخ زبان­های ایرانی. تهران: پژواک کیوان.

  • غلامی، محبوبه (1389). «نشان­داری رده­شناختی در زبان فارسی». دستور. ش 6. صص 208-236.

  • کلباسی، ایران (1376). گویش کلاردشت (رودبارک). تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.  

  • گلفام، ارسلان (1379). «شباهت­ها و تفاوت­های زبانی: جهانی­ها و رده­شناسی». مجلۀ دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه تهران. د 155. صص 171-190.

  • لازار، ژیلبر (1384). دستور زبان فارسی معاصر. ترجمۀ مهستی بحرینی. تهران: هرمس. صص 217-218.

  • ماهوتیان، شهرزاد (1378). دستور زبان فارسی از دیدگاه رده­شناسی. ترجمۀ مهدی سمائی. تهران: نشر مرکز. صص 136-140.

  • ·      مزینانی، ابوالفضل و همکاران (1395). «واژه­بست­های مفعولی و آرایش بنیادین واژگان در زبان فارسی». جستارهای زبانی. د 7. ش 5. صص 49-72.

  • مشکوةالدینی، مهدی (1376). سیر زبان­شناسی. مشهد: دانشگاه فردوسی.

  • میردهقان، مهین­ناز و شیرین مهمانچیان ساروی (1390). «آرایش واژگانی در جملات خبری گویش آتنی (ساروی) در چارچوب نظریۀ بهینگی». پژوهش­های زبان و ادبیات تطبیقی. د 2. ش3 (پیاپی7) . صص 53-83.   

  • وحیدیان کامیار، تقی و غلامرضا عمرانی (1386). دستورزبان فارسی(1). چ 9. تهران: سمت. صص 11-13.

  • هیئت، جواد (1380). سیری در تاریخ و لهجه‏های ترکی. تهران: نشر پیکان.



  • Ahmadipour, T.(2012), "Typological study of constituents". Journal of ROSHD in Persian Language Teaching, No.4, Pp 61-63 [In Persian].

  • Chehregani Montazer, M.A.(1993). Turkish Loan words in Persian Language, M.A. thesis, Tehran: Tarbiat Modares University. [In Persian].

  • Comrie, B. (1989). Language Universals and Linguistic Typology. second edition. Basil Blackwell. Pp.132-135.

  • Dabir-moghaddam, M. (1997), “Descriptive and Theoretical Aspects of Word Order Status in Persian and Selected Iranian Languages”. Proceeding Of  The 16th International Congress of Linguistics: Pergamon: Oxford, No. 0215.

  • Dabirmoghaddam, M. (2011). “Introduction and review to the book study on the form of Discourse in Persian Language”. Special Edition of the Persian Language Academy, No.7, Pp 223-293.

  • Dabirmoghaddam, M. (2013). Typology of Iranian Languages. Vol. 1, Tehran: SAMT [In Persian].

  • Dryer, M. S. (2001). "Mon-Khmer Word Order from a Crosslinguistic Perspective". In K.L. Adams and T.J.Hudak (eds.). Papers from the Sixth Annual Meeting of the Southeast Asian Linguistics Society. Arizona State: Tempe.Pp 83-99.

  • Gholami, M. (2010). "Typological markedness in Persian language". Journal of Grammar. No. 6, Pp 208-236.

  • Givon, T. (2001). Syntax. Amesterdam and Philadelphia.2Vols.: John Benjamins.

  • Golfam, A. (2000). “Language similarities and differences: universals and typology”. Journal of the Faculty of Literature and Humanities. Tehran University, Period 155, Pp. 171-190.

  • Greenberg, Josef, H. (1963). "The Languages of Africa". International Journal of American Linguistics. Vol.29. No.1. Bloomington: Indiana University and the Hague: Mouton.

  • Hawkins, J.A. (1983). Word Order Universals,Quantitative Analysis of Linguistic Structure Series. New York: Academic Press.

  • Hawkins, J.A. )1998). Some issues in a performance theory of word order. In: A Siewierska (ed.). Constituent Order in the Language of Europe. Proceedings of the ESF programme in Language Typology. Berlin: Mouton de Gruyter. Pp 729-781.

  • Hey'at, J. (2001). An Excursion in Turkish History and Dialects. Tehran: PEYKAN [In Persian].

  • Kalbasi, I. (1997). Kelardasht Dialect (Rudbarak). Tehran: Institute of Humanities and Cultural Studies.

  • Khoshbaten, H. (2006). Study of the Syntactic Structure of Turkish Language based on Typology Approach. Tabriz: NASHER MO'ALLEF [In Persian].

  • Lazar, G. (2005). Contemporary Persian Grammar. Translated by: Bahraini Mahasti, Tehran: Hermes [In Persian].

  • Mahoutian, Sh. (1999). Persian Grammar from Typology Perspective, translation by Mahdi Samaee, Tehran: MARKAZ [In Persian].

  • Mar'ashi, M. (1970). The Persian Verb: A Partial description for pedagogical purposes. Ph.D. Dissertation. University of Texas.

  • Mazinani, A.; A. Alizadeh & Sh. Sharifi (2015). “Objective clitics and basic word order in Persian language". Language Related Research. Online Publishing from August 19, 2013, available at the journal website to the address  .http://lrr.modares.ac.ir/article_13160_0.html

  • Meshkatoddini, M. (1997). Linguistics Excursion. Mashhad: Ferdowsi University.

  • Mirdehghhan, M. & Sh. Mehmanchian Saravi (2011). “Word Arrangement in declarative sentences of Athenian dialect (Saravi) based on optimality theory,” Quarterly Journal of Comparative Literature and Language Studies, Vol. 2, No. 3 (7th series), Pp 53-83.

  • Radford, A. (1997). Syntax: A Minimalist Program. Cambridge: Cambridge University Press. P.16.

  • Rezaei, H. (2011). "Head Position in Persian Language: The hesitation from diachronic typology Perspective". Journal of Linguistics Research. Vol. 3, No. 2, Pp. 35-46.

  • Rezapour, E.(2014). “Word Order in Semnani Language based on Typology". Journal of JOSTARHAYE ZABANI, Online publication on the 9th of September 2014, Available on the magazine site to the address:


http://lrr.modares.ac.ir/article_11278_0.html.



  • Sharifi, Sh. (2008). “Hawkins' view in the Typology Field of word order and examination of the conformity or non-conformity of his view to the Arrangement of Words in Persian Language". Journal of Language and Linguistics, Vol. 4, No. 1,  Pp .77-92.

  • Sharifi, Sh. (2009), “Investigation of Possessive Construction in  today's Persian Language from typological perspective”. Journal of Linguistics Research, Vol. 1, No. 1, Pp. 47-62.

  • Shirzad, S. (2009). Morphological Study of Azeri Turkish based on typology, M.A. thesis, Tehran: Payame Nour University.

  • Vahidian Kamyar, T. & Gh.R. Omrani (2007). Persian Grammar(1). 9th Edition, Tehran:SAMT [In Persian].

جستارهای زبانی
دوره 8، شماره 5
پاییز 1396
صفحه 269-292