تحلیل کیفیت ترجمۀ ادبی با رویکرد نقش‌گرای ارزیابی ترجمه: مطالعه موردی ترجمه‌های فارسی رمان فرنی و زویی اثر جی. دی. سلینجر

نویسندگان
بدری السادات سیدجلالی 1
شهرام مدرس خیابانی 2
سید محمد کریمی بهبهانی 3
1 دانشجوی دکتری زبان شناسی همگانی دانشگاه الزهرا
2 گروه تحصیلات تکمیلی آموزش زبان انگلیسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج
3 گروه تحصیلات تکمیلی زبان و ادبیات انگلیسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج
چکیده
ارزیابی کیفیت ترجمه متون ادبی بر پایۀ نقش زبانیْ یکی از موضوعات مورد توجه در مطالعات ترجمه است. یکی از مطرح‌ترین الگوهای ارائه‌شده در این زمینه الگوی ارزیابی کیفیت ترجمۀ هاوس (1997) است که بر نظریه نظام‌مند نقش‌گرای هلیدی استوار است. به باور هاوس، دو نوع ترجمه وجود دارد: آشکار و پنهان. حاصل ترجمۀ آشکار، برخلاف ترجمۀ پنهان، که رنگ‌و‌بوی بومی به خود گرفته است، متنی با عناصر بیگانه و ناآشنای فرهنگی است که ردپای مترجم در آن کاملاً مشاهده می‌شود. هاوس ترجمۀ آشکار را برای متون فرهنگ‌محور و به‌ویژه متون ادبی پیشنهاد می‌کند. نگارندگانِ پژوهش حاضر می‌کوشند تا با بررسی نقش متون مبدأ و مقصد، و همچنین بررسی تنوع و تکرار خطاهای آشکار، چگونگی بازتولید نقش متن ادبی و نیز آشکاربودن و پنهان‌بودن ترجمه ادبی را، با توجه به عناصر مؤثر، واکاوی کنند. به این منظور، برمبنای روشی تحلیلی‌ـ توصیفی، کیفیت دو ترجمه فارسی موجود از رمان فرنی و زویی، اثر جروم دیوید سلینجر (1961)، را ارزیابی می‌کنند. در فرایند بررسی، بخش‌هایی از پیکره با ترجمه‌های میلاد زکریا و امید نیک‌فرجام مقابله و بررسی می‌شود. یافته‌های پژوهش در قالب خطاهای آشکار و پنهان ارائه و تحلیل می‌شود. نتیجه بررسی‌های این پژوهش نشان می‌دهد که رویکرد عمده هر دو مترجم نزدیک‌کردن متن مبدأ به خواستگاه‌ و چارچوب ذهنی مخاطبِ ترجمه است، هرچند ترجمۀ زکریا نسبت به ترجمۀ نیک‌فرجام ترجمه آشکارتری است و توجه بیشتری بر بازتولید «نقش اندیشگانی» متن مبدأ داشته است.
کلیدواژه‌ها
کلیدواژه‌ها: ارزیابی کیفیت ترجمه
نقش‌گرایی
جولیان هاوس
فرنی و زویی

عنوان مقاله English

A Functional Approach to Translation Quality Assessment of Literary Texts: Evaluating Two Persian Translations of Franny and Zooey by J.D. Salinger

نویسندگان English

Badri Sadat Seyed Jalali 1
shahram modarres khiabani 2
Seyed Mohammad Karimi Behbahani 3
1 PhD student in linguistics Alzahra University
چکیده English

Translation Quality Assessment (TQA) is one of the most noteworthy sub-fields of Translation Studies. The current qualitative descriptive study applied House's (1997) model, which is based on Hallidayan Systemic-Functional Theory, to investigate the quality of Farsi translations of Salinger’s Franny and Zooey translated by Milad Zakaria and Omid Nikfarjam. As House has suggested, translations are categorized into covert and overt ones. An overt translation, in contrast to covert translation which is domesticated toward target language, is one that must overtly be a translation with probable unfamiliar cultural elements. House claims that overt translation is preferred for culture-oriented texts, particularly literary ones. By applying Houses’s model, the present study aims to investigate the way in which the function of literary text is represented in target language system. To this end, selected segments of the corpus were compared and contrasted to their Persian equivalences in two mentioned translations. The findings of this research revealed that although both translations tended to familiarize the text to the translation audiences, Milad Zakaria’s translation was more overt compared with the translation by Omid Nikfarjam. Therefore, it can be claimed that the first translation is functionally more adequate compared to the second one in preserving the “function” of source text in target language.

کلیدواژه‌ها English

Keywords: Translation Quality Assessment (TQA)
Functionalism
Juliane House
Franny and Zooey
  • امامی، محمد (1385). بررسی امکان ارزیابی متون ترجمه شده بر پایه یک نظریه تحلیل گفتمان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، پژوهشکده زبان‌شناسی. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. تهران.

  • پالامبو، گیزپه (1391).اصطلاحاتکلیدیدرمطالعاتترجمه. ترجمه فرزانه فرحزاد و عبدالله کریم‌زاده. تهران: قطره.

  • خان‌جان، علیرضا (1379). مقایسه متنی پیرمرد و دریا اثر ارنست همینگوی با ترجمه فارسی نجف دریابندری: رهیافتی در تحلیل کلام. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه اصفهان.

  • ﺳﻠﻄﺎﻧﯽ، ﻋﻠﯽ اﺻﻐﺮ (1384). ﻗﺪرت، ﮔﻔﺘﻤﺎن و زﺑﺎن. ﺗﻬﺮان: ﻧﺸﺮﻧﯽ.

  • سلینجر، جروم دیوید (1380). فرانی و زویی. ترجمه میلاد زکریا. تهران: نشر مرکز.

  • سلینجر، جروم دیوید (1381). فرنی و زویی. ترجمه امید نیکفرجام. تهران: انتشارات نیلا.

  • متقی‌زاده، عیسی و سیدعلا نقی‌زاده (1395). «تأثیر مسائل ایدئولوژیک در کیفیت ترجمه اخبار عربی: بررسی موردی ترجمه خبر شبکه الجزیره در خبرگزاری فارس بر ساس الگوی جولیان هاوس». جستارهای زبانی. انتشار آنلاین از تاریخ30 مهر 1395.


 


·       Emami, M. (2006). The Feasibility Study of Assessing Translated Texts Based on a Theory of Discourse Analysis. MA thesis.  Linguistics Faculty, Institute for Humanities and Cultural Studies. [In Persian].


  • Halliday, M. A. K. & R. Hasan (1976), Cohesion in English. London: Longman. 

  • Halliday, M. A. K. (1994). An Introduction to Functional Grammar (2nd ed.). New York: Edward Arnold.

  • Halliday, M. A. K. (2001). “Towards a theory of good translation”. In E. Steiner & C. Yallop (Eds.), Exploring Translation and Multi-lingual Text Production: Beyond Context (Pp. 13-18). Berlin: Mouton De Gryer.

  • House, J. (1997) Translation Quality Assessment: A Model Revisited. Tübingen: Gunter Narr.

  • House, J. (1998). “Quality of translation”. in Routledge Encyclopedia of Translation Studies edited by Mona Baker. London: Routledge. Pp.197-200.

  • House, J. (2001a). “How do we know when a translation is good?”. In E. Steiner & C. Yallop (Eds.), Exploring Translation and Multi-lingual text Production: Beyond content (Pp. 127-160). Berlin: Mouton De Gruyter.

  • House, J. (2001b). “Translation quality assessment: Linguistic description versus social evaluation”. Meta. 46(2).Pp. 243-257.

  • House, J. (2005). Text and Context in Translation. University of Hamburg, Linguistic and Applied Linguistics.

  • House, J. (2009). Translation. London: Oxford University Press.

  • House, J. (2014). “Translation quality assessment: Past and present”, in J House (ed.), Translation: a multidisciplinary approach. Palgrave Macmillan, Basingstoke. Pp. 241-264.

  • Khanjan, A. (2000). Textual Comparison of The Old Man and The Sea by Ernest Hemingway and Its Persian Translation By Najaf Daryabandari: An Approach in Discourse Analysis. M.A Thesis. University of Isfahan. [In Persian].

  • Motaghizadeh, I. &  S. A. Naghizadeh (2017), “Effect of ideological issues on quality of translation of Arabic news: A case study of Aljazeera’s media network translation into Fars News agency based on Julian House Pattern”. Language Related Research. 8 (4). Pp. 143- 173. [In Persian].

  • Palumbo, G. (2009). Key Terms in Translation Studies. Translated from English by F. Farahzad and A. Karimzadeh. Tehran: Ghatreh .[In Persian].

  • Reiss, K.; J. House & C. Schäffner (2004), A Functionalist Approach to Translation Criticism (selected papaers). Translated from English by G. Saeidinia. Tehran: Ghatreh .[In Persian].

  • Salinger, J. D. (1961). Franny and Zooey. Boston: Little, Brown and Company.

  • Salinger, J. D. (1961). Franny and Zooey. Translated from English by Milad Zakaria. Tehran: Markaz .[In Persian].

  • Salinger, J. D. (1961). Franny and Zooey. Translated from English by Omid Nikfarjam. Tehran: Nila .[In Persian].

  • Schäffner, C. (1997). “From "good" to "functionally appropriate”: assessing translation quality". Current Issues in Language and Society, Vol.4, No.1. Pp.1-5

  • Soltani, A. A. (2005). Power, Discourse and Langugae. Tehran: Ney.[In Persian].


 

جستارهای زبانی
دوره 8، شماره 7
زمستان 1396
صفحه 159-182