1- دانشگاه سیستان و بلوچستان
2- پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ، m.ghayoomi@ihcs.ac.ir
چکیده: (1966 مشاهده)
مطالعه مقالات علمی، بهعنوان ژانر اصلی تولیدات علمی و ابزار مهم تبادل اطلاعات در بین اعضای جامعه علمی در طی چند دهه گذشته مورد توجه روزافزون واقع شده است. در گفتمان علمی، ساختار و انسجام متنی ایجاب میکند نویسندگان بهطور مناسب از فراگفتمان و انواع آن شامل فراگفتمان تبادلی و برهمکنشی و راهبردهای آنها بهطور مناسب بهره برند. در پژوهش حاضر، با رویکردی پیکرهبنیان و براساس انگاره هایلند به واکاوی مقوله فراگفتمان تبادلی در مقالات علمی پژوهشی فارسی در حوزه علوم انسانی پرداخته میشود تا از این رهگذر به اهمیت و نقش عنصر فراگفتمان تبادلی در گفتمان علمی فارسی پی برده شود. بدین منظور، تعداد 800 جکیده مقاله علمی پژوهشی از 16 حوزه علوم انسانی از پرتال جامع علوم انسانی را بهصورت تصادفی انتخاب کرده و مورد تحلیل قرار دادیم. بررسی دادهها اهمیت کاربرد فراگفتمان در متن را آشکار میسازد به نحوی که در میان هر 15 واژه بهکاررفته در مقالات علمی پژوهشی، بهطور تقریبی، یک نشانگر فراگفتمان تبادلی یافت میشود. همچنین تجزیه و تحلیل پیکره حاکی از آن است که قالبنماها بیشترین راهبرد فراگفتمان تبادلی استفاده شده در پیکره مورد بررسی بوده و گذارها و ابهامزداها با فاصله اندکی از آن در رتبههای بعدی واقع میشود و نشانگرهای درنمتنی و گواهنماها کمترین فراوانی را در پیکره به خود اختصاص میدهد. در نهایت نیز پیشنهادات و اصلاحاتی برای مطابقت بیشتر انگاره هایلند با ویژگیهای گفتمان علمی فارسی ارائه میگردد.