استادیار پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری ، mostafavi1972@gmail.com
چکیده: (1676 مشاهده)
زبان خلجی شاخۀ مستقلی از خانوادۀ زبانهای ترکیتبار محسوب میشود و در تعدادی از آبادیهای مرکز ایران رایج است. ترکی خلجی از جمله زبانهای در خطر به شمار میآید و به اعتقاد پژوهشگران بررسیهای زبانشناختی در مورد آن به دلیل حفظ عناصر و ویژگیهای زبانیِ ترکی آغازین، از اهمیت زیادی برخوردار است. در پژوهش حاضر شیوۀ رمزگذاری نشانههای حالتهای دستوریِ ابزاری و همراهی در زبان خلجی از منظر ردهشناختی بررسی شده است. پیکرۀ پژوهش از دادههای موجود در سامانه اطلس زبانی ایران بر اساس پرسشنامۀ این اطلس تشکیل شده که مشتمل بر 105 واژه و عبارت و 36 جمله است. دادههای اطلس زبانی ایران به صورت مصاحبۀ رودررو با گویشوران گردآوری شدهاند. در پایگاه دادههای زبانی اطلس، 20 فایل صوتی از زبان خلجی موجود است. این فایلهای صوتی مربوط به 16 آبادی خلجزبان از استان قم و 4 آبادی خلجزبان از استان مرکزی هستند و به طور کلی پیکرۀ پژوهش شامل 100 جمله است. این جملهها بر اساس مبانی نظری پژوهش حاضر تحلیل شدهاند. یافتههای پژوهش نشان میدهند که در ترکی خلجی رایج در آبادیهای مورد مطالعه، برای رمزگذاری نشانههای حالت دستوریِ ابزاری و همراهی از بین سه شیوۀ معرفی شده در مبانی نظری، شیوۀ «مشابه» به کار گرفته میشود و این نشانه به صورت پساضافه به انتهای هستۀ گروه اسمی میپیوندد.