گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد ، hamidreza.sadeghi@mail.um.ac.ir
چکیده: (776 مشاهده)
لایه آوایی یک مقوله زبانی است که باعث ایجاد موسیقی در کلام میشود. موسیقی بیرونی و درونی در سطح آوایی سخن، قابل بررسی است. با بررسی وزن، قافیه و ردیف، موسیقی بیرونی و با تحلیل آرایههای لفظی مانند سجع، جناس و تکرار، به موسیقی درونی دست مییابیم. علاوه بر این، سطح موسیقایی کلام1 با بررسی انواع اِبدال، اِماله، کوتاهی بلندی هجاها، نامآوا و تلفّظهای کهن، مشخّص میشود به نحوی که فرم سخن را از حالت عادی و زبان معیار خارج میکند.
اهمّیّت بررسی لایه آوایی سخن در این است که این مؤلّفههای زبانی، علاوه بر تأثیر زیباییشناسیک آواها در سخن، موجب برجستگی کلام و تشخّص سبکی میشود.
"آنسالها" نام کتابی است به قلم محمّدجعفریاحقّی، پژوهشگر و استاد زبان و ادبیات فارسی که درآن به شرح دوران کودکی، نوجوانی و جوانی خود پرداخته است.
این پژوهش براساس مطالعات کتابخانهای و به شیوه توصیفی و بر مبنای سبکشناسی لایهای انجام شده است و هدف آن، تعیین میزان بسآمد لایه آوایی در اثر مورد پژوهش، با ذکر شواهد متنی و شرح آنهاست تا از رهگذر بررسی تعداد تکرار یک مقوله در متن، ویژگیهای سبکی آن مشخّص شود.
نویسنده، به دلیل اهتمام ، علاقه و اصرار در استفاده از گویش محلّی جهت انتقال پیام خود؛ از مؤلّفههای آوایی به خوبی بهره برده و البته، در این مسیر معنا را فدای لفظ نکرده است. با یک بررسی آماری میتوان ادعا نمود که سهم مقولههایآوایی مانندِ نامآوا، سجع و تکرار بیش از سایرظرفیتهای زبانی است که میتوان آن را ویژگی سبکی اثر دانست.