عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف مرکز معارف اسلامی و علوم انسانی ، chatrchi@sharif.ir
چکیده: (431 مشاهده)
نشانه - معناشناسی گفتمانی رویکردی نوین در تحلیل متون است که با بررسی روابط میان نشانهها، گفتمان و بافت، به کشف لایههای پیچیده معنایی میپردازد. این رویکرد، علاوه بر تحلیل ساختار متن، تعاملات معنایی و نقشهای زبانی و غیرزبانی را در تولید معنا مورد توجه قرار میدهد. متن قرآن، به دلیل غنای معنایی و پیچیدگی زبانی، زمینهای مناسب برای بهرهگیری از این رویکرد فراهم میآورد و امکان درک عمیقتر ابعاد گفتمانی و معنایی آنها را مهیا میسازند.
پژوهش حاضر به تحلیل آیه 259 سوره بقره از منظر نشانه - معناشناسی گفتمانی میپردازد و تلاش میکند بازنمایی مفاهیمی چون فروپاشی، بازآفرینی الهی، شگفتی و ایمان را بررسی کند. بدین خاطر، مسئله اصلی پژوهش کنونی اینست که چگونه میتوان روایتی چندلایه و پویا از تعامل انسان با قدرت الهی را در آیه 259 با استفاده از ابعاد گفتمانی و نشانهشناختی، آشکار ساخت، به گونه ای که، علاوه بر معنای ظاهری، تجربهای عمیقتر و حسیتر را برای مخاطب فراهم سازد.
روش تحقیق این پژوهش از نوع کیفی- تحلیلی بوده و بر اساس رویکرد نشانه-معناشناسی گفتمانی انجام شده است. در این روش، آیه مورد بررسی به لایههای گوناگون معنایی تفکیک شده و ارتباط میان این لایهها در فرآیند تولید معنا و تأثیرگذاری بر مخاطب تحلیل شده است.
نتایج نشان میدهد که این آیه با ترکیب لایههای گفتمانی و معنایی، بستری برای درک معانی پنهان و ارتباطی عمیقتر با مخاطب فراهم میکند.