چندزبانگی و آموزش در جامعه پارسیان هند در قرن 16 و 17 میلادی: تحلیلی تاریخی-زبان‌شناختی

جامعه پارسیان هند، یکی از کهن‌ترین اقلیت‌های مهاجر ایرانی، از قرون شانزدهم و هفدهم میلادی وارد مرحله‌ای تازه از تثبیت اجتماعی و فرهنگی شد. این گروه پس از استقرار اسلام از ایران به سواحل غربی هند کوچیده بودند که در این دوره به سامان‌دهی شبکه‌ای از روابط دینی، تجاری و اداری پرداختند. حال سوال اصلی این پژوهش آن است که چه زبان‌هایی در آموزش دینی و اجتماعی پارسیان در این دوره به‌کار می‌رفته است و چه کارکردهایی داشته‌اند؟ این مطالعه با رویکرد توصیفی-تحلیلی و بر پایه منابع تاریخی و زبان‌شناختی، جایگاه زبان در ساختار آموزشی و هویتی پارسیان را واکاوی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که چندزبانگی در این جامعه نه صرفاً نتیجه زیست در محیطی چندزبانه، بلکه راهبردی آگاهانه برای بقا، تمایز و قدرت‌یابی بوده است. زبان‌های اوستایی و پهلوی، نقش آیینی و هویتی داشتند؛ فارسی و گجراتی در جایگاه زبان‌های آموزشی و ارتباطی، وسیله انتقال دانش و پیوند میان‌نسلی بودند؛ و تسلط بر گجراتی و پرتغالی در حوزه تجارت و روابط خارجی، سرمایه‌ای اقتصادی و منزلتی ایجاد می‌کرد. نظام آموزشی پارسیان بر پایه تقسیم کار زبانی استوار بود و از این‌رو، زبان در این جامعه هم‌زمان سه نقش آیینی، آموزشی و منزلتی را ایفا می‌کرد.