بازنمایی شیوه مفهوم ‌سازی آیات در ترجمه قرآن برای کودک و نوجوان؛ مطالعه موردی : ترجمه مصطفی رحماندوست از جزءهای یکم و سی‌ام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
2 کارشناسی ازشد. گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد واحد تهران شمال.
3 دانشجوی دکتری. گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
10.48311/lrr.2026.116965.82920
چکیده
ترجمه قرآن برای کودک و نوجوان، در مرز میان امانت نسبت به متن مقدس، فهم‌پذیری زبان مقصد و اقتضائات آموزشی مخاطب کم‌سن قرار دارد. مسئله اصلی در این نوع ترجمه، تنها ساده‌سازی واژگان یا روان‌سازی جمله‌ها نیست، بلکه چگونگی بازنمایی شیوه مفهوم‌سازی آیه در زبان مقصد است. پژوهش حاضر با تکیه بر زبان‌شناسی شناختی و با محوریت مفهوم «شیوه مفهوم‌سازی»، ترجمه مصطفی رحماندوست از جزءهای یکم و سی‌ام قرآن کریم را به روش توصیفی ـ تحلیلی و به‌صورت متن‌محور بررسی می‌کند. در این مقاله، شیوه مفهوم‌سازی به معنای نحوه‌ای به‌کار رفته است که آیه از طریق واژگان، ساخت‌های نحوی، نقش‌ها و روابط معنایی، ترتیب عناصر، برجسته‌سازی، تکرارها و مرز میان ترجمه و توضیح، معنا را پیش روی مخاطب قرار می‌دهد. بر این اساس، تحلیل ترجمه در سه سطح انجام شده است: بازنمایی نقش‌ها و روابط معنایی آیه در ترجمه، ثبات در شیوه مفهوم‌سازی مفاهیم کلیدی و تعبیرهای تکرارشونده، و نقش افزوده‌های توضیحی در بازآرایی شیوه مفهوم‌سازی آیه. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ترجمه رحماندوست از حیث روانی زبان، توجه به مخاطب و کوشش برای فهم‌پذیرکردن آیات، واجد امتیازهای مهمی است؛ با این حال، در برخی نمونه‌ها، ساده‌سازی زبانی با جابه‌جایی کانون توجه، تغییر زاویه خطاب، کاهش ثبات معادل‌گذاری، یا ادغام توضیح تفسیری در متن ترجمه همراه شده و در نتیجه، شیوه مفهوم‌سازی آیه در زبان مقصد بازآرایی شده است. ن
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 06 تیر 1405