همبستگی‌های رده‌شناختی توالی فعل و مفعول مستقیم با مؤلفه‌های توالی سازه‌ها در آشتیانی

یکی از عوامل ایجاد تنوع در زبان‌ها، توالی‌ سازه‌ها در جمله است. مؤلفه‌هایی در توالی‌سازه‌ها وجود دارند که با توالی فعل و مفعول مستقیم در جمله همبستگی‌های رده‌شناختی دوسویه یا یک‌سویه دارند. در پژوهش حاضر همبستگی‌های رده‌شناختی یادشده در آشتیانی مطالعه شده‌اند. آشتیانی یکی از زبان‌های درخطر ایران مرکزی است. پیکرۀ پژوهش شامل داده‌های گردآوری‌شده بر اساس پرسشنامه‌ای مشتمل بر 154 جمله و عبارت و گفتار آزاد است که به روش میدانی و مصاحبۀ حضوری صورت گرفته است. همچنین در مواقع لزوم از داده‌های اطلس زبانی ایران و منابع مکتوب مربوط به آشتیانی استفاده شده است. در جمله‌های آشتیانی ترتیب سازه‌ها به صورت فاعل-مفعول-فعل است. اما بررسی همبستگی‌های دوسویه و یک‌سویه در این زبان و چگونگی تطابق آن‌ها با همگانی‌های زبانی حاکی از آمیخته بودن ردۀ زبانی آن همچون سایر زبان‌های ایرانی است. در آشتیانی بیشترین موردِ تطابق همبستگی‌های دوسویه و یک‌سویه با همگانی‌های ردۀ زبانی فعل‌پایانی و کم‌ترین موردِ عدم‌تطابق با این همگانی‌ها مشاهده می‌شود. در مواردی نیز هر دو امکانِ تطابق و عدم تطابق با همگانی‌های مذکور وجود دارد. بنابراین این موضوع آمیخته بودن ردۀ آشتیانی را قوت می‌بخشد.