مفهوم‌سازی‌های فرهنگی عزا و عروسی در سینمای ایران: تحلیلی مبتنی بر زبان‌شناسی فرهنگی و دستور انتقال نقش در دو فیلم« ازدواج به سبک ایرانی» و« بوی کافور، عطر یاس»

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری زبان‌شناسی، دانشکدهٔ ادبیات و زبان‌های خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی
2 دانشیار زبان‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
10.48311/lrr.2026.121588.83245
چکیده
سینما به‌عنوان رسانه‌ای چندوجهی، بستری برای بازنمایی مفهوم‌سازی‌های فرهنگی است. پژوهش حاضر در چارچوب «زبان‌شناسی فرهنگی» و «دستور انتقال نقش»، به واکاوی بازنمایی معنی در دو فیلم ازدواج به سبک ایرانی و بوی کافور، عطر یاس می‌پردازد. انتخاب این چارچوب‌های مکمل، امکان بررسی هم‌زمان ساختارهای ذهنی و چگونگی انتقال مفاهیم را در صورت‌های چندوجهی فراهم می‌آورد. در این پژوهش، تمرکز بر تحلیل استعاره‌های فرهنگی است. داده‌ها از طریق مشاهده دقیق کنش‌های زبانی، دیداری، بدنی، فضایی و شنیداری گردآوری و با روش توصیفی ـ تحلیلی بررسی شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که در فیلم ازدواج به سبک ایرانی، صورت‌های گفتار، بدن و شیء (از جمله سفره عقد)، ابزارهای اصلی انتقال معنی هستند و نقش‌های کنشگری والدین در تثبیت سنت‌ها برجسته است. استعاره‌های [دختر شیء است] و [دختر میوه است] در این فیلم، دلالت‌گر مالکیت و انتقال جنسیتی‌اند. در مقابل، در فیلم بوی کافور، عطر یاس، صورت‌های گفتار و فضا، معنا را در قلمرویی فردی و هستی‌شناختی می‌سازند. در این اثر، نقش «ساخت» میان امر واقعی و انتزاعی در نوسان است. همچنین استعاره‌های [زندگی سفر است] و [مرگ سفر است]، مرگ را نه یک پایان قطعی، بلکه نوعی گذار بازنمایی می‌کنند. در نهایت، این دو فیلم الگویی سنت‌بنیاد و جمع‌گرا برای بازنمایی عروسی، و الگویی هستی‌شناختی و فردمحور برای بازنمایی عزا ارائه می‌دهند که تفاوت بنیادین جهان‌بینی‌های فرهنگی را در مواجهه با مفاهیمِ مرگ و ازدواج نشان می‌دهد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Cultural Conceptualizations of Wedding and Mourning in Iranian films: A Cultural Linguistics and Transpositional Grammar Analysis of Ezdevaj be sabk-e Irani and Booye Kafoor, Atre Yas

نویسندگان English

Pajand Soleymani Karimabad 1
Raheleh Gandomkar 2
1 PhD in Linguistics, Faculty of Literature and Foreign Languages, Allameh Tabataba’i University
2 Associate professor of Linguistics Allameh Tabataba'i University
چکیده English

Cinema, as a multimodal medium, provides a unique platform for representing cultural conceptualizations. The present study, conducted within the frameworks of Cultural Linguistics and Transpositional Grammar, examines meaning representation in two Iranian films: Ezdevaj be Sabk-e Irani and Bu-ye Kafur, Atr-e Yas. The combination of these frameworks allows for a comprehensive analysis; Cultural Linguistics explores underlying mental and cultural conceptual structures, while Transpositional Grammar provides tools to analyze how meanings are conveyed through various forms and functions across multiple modes. Within cultural conceptualization, this study focuses specifically on cultural metaphor. Data were gathered through close observation of the films’ linguistic, visual, bodily, spatial, and auditory actions and were analyzed using a descriptive–analytical method. Findings indicate that in Ezdevaj be Sabk-e Irani, speech, body, and objects—including the sofreh-ye aghd—serve as primary means of meaning transfer. Functions of parental agency and reference are prominent in reinforcing traditions. The metaphors [girl is object] and [girl is fruit] occur most frequently, conveying notions of ownership and gendered transfer. Conversely, in Bu-ye Kafur, Atr-e Yas, speech and space play central roles in constructing meaning within an individual and existential domain, where structural functions operate between the real and abstract. Furthermore, the metaphors [life is journey] and [death is journey] guide the narrative, portraying death not as an end but as a transition. Ultimately, these films present a collectivist, tradition-centered model for wedding representations and an individual-centered, existential model for mourning.

کلیدواژه‌ها English

Cultural Linguistics
Cultural Metaphor
Transpositional Grammar
Iranian Cinema
Mourning and Wedding

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 19 مهر 1405