مقایسه تلفظ شناسه سوم شخص مفرد در لهجه‌های محاوره‌ای معیار و اصفهانی در چارچوب نظریه بهینگی

نویسنده
بشیر جم
استادیار زبان انگلیسی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران
چکیده
شناسه سوم شخص مفرد، یعنی /-ad/ در لهجه محاوره‌ای معیار به‌صورت [e] و در لهجه اصفهانی به‌صورت [ed] تلفظ می‌شود. تلفظ معیار نتیجه حذف همخوان /d/ و تبدیل واکه /a/ به [e]است. ولی در لهجه اصفهانی همخوان /d/ حذف نمی‌شود، بلکه فقط واکه /a/ به [e] تبدیل می‌شود. همچنین، در هر دو لهجه محاوره‌ای معیار و اصفهانی اگرآخرین واج فعل واکه /A/ باشد همخوان /d/ حذف نمی‌شود، واکة/a/ نیز به واکه [e] تبدیل نمی‌شود، بلکه حذف می‌شود. در‌نتیجه، شناسه سوم شخص مفرد به صورت [d] تلفظ می‌شود. هدف این مقاله این است که دلایل تلفظ شناسه سوم شخص مفرد به این سه صورت مختلف، در چارچوب نظریۀ بهینگی (Vide. Prince & Smolensky, 1993/ 2004) از طریق دست‌یابی به رتبه‌بندهای در‌برگیرنده از محدودیت‌های مختلف مورد تحلیل و تبیین قرار بگیرد. در این پژوهش پیش از ورود به مباحث نظریه بهینگی استدلال می‌شود که حذف همخوان /d/ زمینه‌چین تبدیل واکه /a/ به [e]در لهجه محاوره‌ای معیار است. همچنین، استدلال می‌شود که اگر‌چه تبدیل واکه /a/ به [e]در هر دو لهجه محاوره‌ای معیار و اصفهانی رخ می‌دهد، دو محدودیت نشانداری مختلف عامل رخداد این فرآیند در هر‌یک از این دو لهجه هستند. این پژوهش به شیوه توصیفی- تحلیلی انجام گرفته است.

واژگان کلیدی: شناسه سوم شخص مفرد، حذف پایانی، بالا‌رفتگی، لهجه اصفهانی، نظریۀ بهینگی
کلیدواژه‌ها
واژه‌های کلیدی: شناسه سوم شخص مفرد
حذف پایانی
بالا رفتگی
لهجه اصفهانی
نظریۀ بهینگی

عنوان مقاله English

Comparing the Pronunciation of Third Person Singular Ending in Standard Colloquial and Esfahani Persian in the framework of Optimality Theory

نویسنده English

Bashir Jam
Assistant Professor of English, University of Shahrekord, Iran
چکیده English

Third person singular ending -ad is pronounced [e] in standard colloquial Persian but [ed] in Esfahani Persian. This is due to the changing of /a/ to [e] in both accents as well as the deletion of /d/ in the standard colloquial accent rather than Esfahani accent. Furthermore, -ad is pronounced [d] in both accents in the case the last phoneme of the verb to which it is added is /A/. This is due to the deletion of /a/ and not /d/. This research aimed at coming up with inclusive rankings of constraints to explain these three different pronunciations of the third person singular ending within Optimality Theory (Prince and Smolensky, 1993/2004). In this paper, it is argued that /d/ deletion feeds the changing of /a/ to [e] in the standard colloquial accent. It is also argued that the markedness constraint that causes the changing of /a/ to [e] in the standard colloquial accent is different from the one that causes the same process in Esfahani accent.

کلیدواژه‌ها English

third person singular ending
apocope
raising
Esfahani Persian
Optimality theory
  • بی‌جن‌خان‌، محمود (1384). واج‌شناسی‌: نظریه بهینگی. تهران‌: سمت.

  • جم، بشیر (1388). نظریه بهینگی و کاربرد آن در تبیینفرآیندهای واجی زبان فارسی. رسالۀ دکتری زبان‌شناسی. تهران: دانشگاه تربیت مدرس.         

  • شقاقی، ویدا (1387). مبانی صرف. تهران: سمت.

  • ·      شیخ سنگ‌تجن، شهین و بی‌جن‌خان‌، محمود (1392). «بررسی ماهیت صوت‌شناختی واکه‌های فارسی در هجاهای CV گفتار اظهاری».دوفصلنامه علمی- پژوهشیزبان‌پژوهی (دانشگاه الزهرا)‌. س 4. ش 8. صص 97-116.

  • کامبوزیا کرد زعفرانلو، عالیه (1385). واج‌شناسی: رویکردهای قاعده‌بنیاد. تهران‌: سمت.



  • Chomsky, N. & M. Halle (1968). The Sound Pattern of English. New York: Harper & Row.

  • Kager, R. (1999). Optimality Theory. Cambridge: Cambridge University Press.

  • Kambuziya K. Z. A.; F. Aghagolzadeh; A. Golfam & B. Jam (2009). "An Optimality-Theoretic Account of Dissimilation in Persian".  Intl. J. Humanities  Vol. 16 (2). Pp. 59-74).

  • MacBride, A. I. (2004), A constraint-based approach to morphology.  Ph.D. Dissertation. University of California.

  • McCarthy, J. & A. Prince (1995). "Faithfulness and reduplicative identity". InJ. Beckman; L. Walsh Dickey & S. Urbanczyk, (eds). University of Massachusetts Occasional Papers in Linguistics 18: Papers in Optimality Theory. (Pp. 249-384). Amherst: GLSA.

  • McCarthy, J. (2002). A Thematic Guide to Optimality Theory. Cambridge: Cambridge    University Press. 

  • Prince, A. & P. Smolensky (1993/ 2004). Optimality Theory: Constraint Interaction in Generative Grammar.Oxford: Blackwell.

  •  Wolf, M. (2009). Mutation and learnability in Optimality Theory. In Anisa  Schardl, Martin Walkow, and Muhammad Abdurrahman (eds.), Proceedings of the Thirty-Eighth Annual Meeting of the North East Linguistic Society. Vol. 2,   Pp. 469-482.


 


 


 


·      کلباسی، ایران (1375). «شناسه سوم شخص مفرد در مصادر فارسی». فصلنامةفرهنگ. س9. ش1. صص 27-35.


·      هادیان، بهرام و بتول علی‌نژاد (1392). «فرآیندهای واجی لهجه اصفهانی و زبان فارسی در چارچوب نظریه بهینگی». جستارهای زبانی. د 4. ش (پیاپی 15). صص 219-235.

جستارهای زبانی
دوره 6، شماره 7
زمستان 1394
صفحه 73-85