توصیف و تحلیل دو فرآیند کشش جبرانی و هماهنگی واکه‌ای در گویش پسیخانی: رویکرد بهینگی

نویسنده
روشنک گل دوست
دبیر آموزش و پرورش، رشت، گیلان، ایران
چکیده
هدف از انجام این پژوهش، توصیف و تحلیل دو فرآیند واجی کشش جبرانی و هماهنگی واکه­ای (ستاک امر) گویش پسیخانی در چهارچوب نظریه بهینگی پرینس و اسمولنسکی (1993 & 2004) است. روش این پژوهش به‌صورت توصیفی- تحلیلی است و داده­ها به روش میدانی گردآوری شده­اند. از پنج نفر گویشور، هریک به مدت یک ساعت مصاحبه به عمل آمد که در‌مجموع، پنج ساعت مصاحبه صورت گرفته است. نتایج نشان می­دهند فرآیند کشش جبرانی، پیوسته در گویش پسیخانی با حذف همخوان‌های چاکنایی /h,?/ در واژه­های تک‌هجایی در ساخت CVCC و نیز در واژه­های دو‌هجایی در ساخت­های هجایی cvc.cv(c) رخ می­دهد و منجر به کشش جبرانی واکه در هجای اول می­شود. همچنین کشش جبرانی ناپیوسته با حذف همخوان­های چاکنایی /h,?/ در واژه­های تک‌هجایی و دو‌هجایی نیز اتفاق می­افتد. در فرآیند همگونی واکه کوتاه /e/ با واکه [u] ، گسترش مشخصه پسین‌بودن رخ می­دهد و نیز تبدیل واکه افتاده //e به واکه افراشته [ i] اتفاق می­افتد که گسترش مشخصه افراشته‌بودن را نشان می­دهد. همچنین بر‌اساس تحلیل داده­ها، در پایان ثابت شد که فرآیند کشش جبرانی دارای بسامد وقوع بالاتری است.
کلیدواژه‌ها
گویش پسیخانی
واژگان کلیدی:کشش جبرانی
هماهنگی واکه­ای (ستاک امر)
چهارچوب نظریه بهینگی

عنوان مقاله English

Phonological processes of Pasikhani dialect: A Case Study in the Framework of optimality theory

نویسنده English

roshanak Goldoost
Teacher of Education, Rasht, Gilan, Iran
چکیده English

The present research seeks to analyze two phonological processes of Pasikhani dialect: compensatory lengthening and Vowel harmony. The theoretical framework of the study is on the basis of optimality approach, and the dialectal data gathering has been via recording five hours of speech together with the researcher's intuition as a native speaker. The data have been transcribed according to IPA (International Phonetic Alphabet) and the research method is descriptive- analytic one. Accordingly, the phonological processes and compensatory deletion of /h/, /?/ in mono syllabic words in CVCC and disyllabic words in CVC.CV (C) context which lead to compensatory lengthening of vowel in first syllable; raising and vowel harmony (change of /e/ as a low vowel to [i] as a high vowel; (change of /e/ as a front vowel to [u] as a back vowel) have been exemplified within the tables and analyzed in tableaus by the use of the constraint rankings in OT. The results depict deletion and insertion as the highest processed and metathesis as the lowest.

کلیدواژه‌ها English

Vowel harmony Pasikhani Dialect
Optimality theory
Complementary lengthening
  • بی‌جن‌خان، محمود (1388). واج­شناسی نظریه بهینگی. تهران: سمت.

  • بی‌جن‌خان، محمود و همکاران (1390). «تجزیه و تحلیل واج­شناختی افعال بی­قاعده زبان فارسی معاصر: رویکرد بهینگی». پژوهش­های زبانی. د 2. ش 1. صص 51-82.

  • جم، بشیر (1388). نظریه بهینگی و کاربرد آن در تبیین فرآیندهای واجی زبان فارسی. رساله دکتری. تهران: دانشگاه تربیت مدرس.

  • حق­شناس، علی­محمد (1384). آواشناسی. چ 10. تهران: آگه.

  • شقاقی، ویدا و تهمینه حیدرپور بیدگلی (1390). «رویکرد نظریه بهینگی به فرآیند تکرار با نگاهی بر واژه­های مکرر فارسی». مجله پژوهش­های زبان­شناسی. ش 1. صص 45- 66.

  • کرد زعفرانلو کامبوزیا، عالیه (1385). واج­شناسی رویکردهای قاعده­بنیاد. چ 1. تهران: سمت.

  • کرد زعفرانلو کامبوزیا، عالیه و منصور شعبانی (1386). «برخی از فرآیندهای واجی در گویش گیلکی رودسر». مجله علمی- پژوهشی انجمن زبان­شناسی ایران. س 3. ش 1 (پیاپی 5). صص 21-39.

  • کریستن‌سن، آرتور (1374). گویش گیلکی رشت. ترجمه جعفر خمامی‌زاده. تهران: سروش.

  • گلدوست، روشنک (1392). گویش گیلکی پسیخانی. رساله دکتری. ایروان: دانشگاه شرق‌شناسی.

  • میردهقان، مهین‌ناز و شیرین مهمانچیان ساروی (1390). «آرایش واژگانی در جملات خبری گویش آتنی (ساروی) در چهارچوب نظری بهینگی». مجله مطالعات زبان (دانشگاه آکسفورد انگلستان). ش 3. صص 371- 395.

  • ·     نوروزی زیدهی، طاهره (1382). (بررسی) فرآیندهای واجی گویش گیلکی رشت در چهارچوب واج­شناسی خودواحد. پایان­نامه کارشناسی ارشد. تهران: دانشگاه تربیت مدرس.

    • Beckman, J. (1998). Positional Faithfulness. Ph.D. Dissertation, University of Massachusetts, Amherst.

    • Goldsmith, J. (1976a). Autosegmental phonology, MIT Ph.D. Dissertation (Published 1979). Garland, New York.

    • Goldsmith, J..(1990). Autosegmental and Metrical Phonology, Basil Blackwell, Oxford.

    • Hooper, J. (1972). “The Syllable in Phonological Theory”. Language. No. 48. Pp. 525-40.

    • Jensen, J. T. (2004). Principles of Generative Phonology: An Introduction. John Benjamins Publishing Company.

    • Kager, R. (1999). Optimality Theory. New York: CambridgeUniversity Press.

    • Kavitskaya, D. (2002). Compensatory Lengthening. Phonetics, Phonology, Diachrony. New York and London: Routledge.

    •  McCarthy, J. & A. Prince (1986). Prosodic Morphology 1986. Report no. Rucc- TR- 32. New BVruswick. NJ: Rutgers University Center for Cognitive Science.

    • McCarthy, J. (2002). A Thematic Guide to Optimality Theory. Cambridge: Cambridge University.

    • McCarthy, J. (2008). Doing Optimality Theory. Blackwell.

    • Walker, R. (2001). Positional Markedness in Vowel Harmony. In: C. Frey, A.D.Green & R.Van de Vijver. (Eds.). proceedings of HILP5.



جستارهای زبانی
دوره 7، شماره 3
تابستان 1395
صفحه 149-169