تحلیل انسجام و هماهنگی انسجامی در مقامه مضیریّه بدیع الزمان همدانی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
2 دانشیار زبان و ادبیات عربی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
چکیده
نظریه مایکل هلیدی تحت عنوان «زبان­شناسی سیستمی- نقشی» از مهم­ترین نظریات زبان­شناسی است که در چارچوب نقش­گرایی به شکلی سازمان­یافته و منظّم به تحلیل متون مختلف ادبی می­پردازد. او در بخشی از این نظریه از مؤلفه­هایی سخن می­گوید که یک متن منسجم بایستی از آنها برخودار باشد. سپس رقیّه حسن در یک نظریه جداگانه تکمیل کننده نظریه همسرش مایکل هلیدی با عنوان نظریه هماهنگی انسجامی به­شمار می­رود. برخی منتقدان - همچون زکی مبارک، موسی سلیمان و ابن طقطقی- بر این باورند که مقامات به عنوان یکی از کهن­ترین انواع روایی از انسجام لازم برخوردار نیست. گرچه این نظر تاحدودی صحیح است و هدف آموزش زبان از سوی مقامه نویسان تا حدودی باعث شده که به انسجام و پیوستگی متنی و معنایی چندان وقعی ننهند؛ اما در میان انبوه مقامات برخی­ها از چنان انسجامی برخوردارند که با آثار روایی منسجم و در هم تنیده معاصر برابری می­کنند. از آن جمله است مقامه مضیریه بدیع­الزمان همدانی که در این نوشتار می­کوشیم در پرتو نظریه هلیدی و نظریه تکمیلی رقیه حسن عوامل انسجام و هماهنگی انسجامی را در آن مورد بررسی قرار دهیم. برآیند این پژوهش نشان می­دهد که مجموعه عوامل انسجام از قبیل دستوری، واژگانی و پیوندی به همراه سایر ویژگی­های هماهنگی انسجامی مانند زنجیره­ها و تعامل بین زنجیره­ها باعث انسجام اجزای این مقامه شده­اند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Analysis of coherence and coordination of cohesion in “Maqameh Maziriyeh of"Badi'ozaman Hamadani

نویسندگان English

Shahram delshad 1
Seyyed Mehdi Masboogh 2
1 Ph.D. student of Arabic Language and Literature, Bu Ali Sina University, Hamedan, Iran.
2 Associate Professor of Department of Arabic Language and Literature Bu Ali Sina University, Hamedan, Iran.
چکیده English

With the development of modern linguistics courses High accuracy was outstanding literary studies. Writers on the theories of linguistics as a structured and systematic analysis of literary texts began. Halliday and Hassan's theory the theories of modern linguistics courses that fall within the role orientation. He speaks of the theory of integration of teaching should be a coherent text. R. Hassan" complete theory of Halliday and Hassan is an integrative theory of harmony. Authorities as one of the oldest forms of narrative some mythological stories and folklore, like other modern novel does not have the required consistency and form of writing is not organized. Although this is true to some extent and causes the target language to the people who did not pay attention to the consistency and coherence of the text. But amid some of the cohesion so that we are equal to the work of contemporary coherent narrative. This is the “Mqamh Mzyryh" Badi'ozaman Hamadan. In this paper, in light of the theory and the theory of R. Halliday and Hassan Hassan coherence and coordination of cohesion in Maqameh Mazyryeh be examined.

کلیدواژه‌ها English

Solidarity
Maqameh Maziriyeh
Halliday and Hassan
R. Hassan
Badi'ozaman Hamadan
  • ابن‌طقطقی، ابوعبدالله (1924). الفخری فی الآداب السلطانیة. مصر: المطبعه الرحمانیة.

  • اخلاقی، اکبر (1376). تحلیل ساختاری منطق­الطیر عطار. اصفهان: فردا.

  • ایشانی، طاهره و معصومه نعمتی قزوینی (1392). «بررسی انسجام و پیوستگی در سوره صف با رویکرد زبان­شناسی نقشگرا». مجله انجمن ایرانی زبان و ادبیات عربی. ش 27. صص 65- 95.

  • بیوک، بهنام (1379). «ماهیت تعامل زنجیره‌ای واژه‌ها در داستان کوتاهی از همینگوی». مجموعه مقالات چهارمین کنفرانس زبان­شناسی نظری و کاربردی. دانشگاه علامه طباطبایی.

  • پروینی، خلیل و علی­رضا نظری (1393). «بررسی نقش عامل تکرار در انسجام­بخشیبهخطبه‌های نهج­البلاغه براساس الگوی انسجام هلیدی و حسن». فصلنامه زبان­پژوهی. س 6. ش 10. صص 37- 61.

  • حقدادی، عبدالرحیم (1382). «داستان‌پردازی در مقامه‌های بدیع‌الزمان همدانی». مجله ادبیات وعلوم انسانی دانشگاه بیرجند. ش 3. صص 37- 48.

  • ذکاوتی، علیرضا (1364). بدیع‌ الزمان و مقامه­نویسی. تهران: اطلاعات.

  • سادات‌الحسینی، راضیه سادات؛ متقی‌زاده، عیسی و خلیل پروینی. (آماده انتشار). «بررسی و تحلیل نظم عبدالقاهر جرجانی در پرتو نظریۀ نقشگرای هلیدی»، دوماهنامه جستارهای زبانی.

  • سارلی، ناصرقلی و طاهره ایشانی (1390). «نظریه انجسام و هماهنگی انسجامی و کاربست آن در یک داستان کمینه فارسی». دوفصلنامه زبان­پژوهی دانشگاه الزهرا. س 2. ش 4. صص 51- 77.

  • ضیف، شوقی [بی­تا]. الفن و مذاهبه فی النثر العربی. ط 13. القاهره: دارالمعارف.

  • فروزنده، مسعود و امین بنی­طالبی (1393). «ابزارهای آفرینندۀ انسجام متنی و پیوستار بلاغی در ویس و رامین». مجله شعرپژوهی دانشگاه شیراز. س 6. ش 2. صص 107- 134.

  • لطفی­پور ساعدی، کاظم (1371). «درآمدی به سخن­کاوی». مجله زبان­شناسی. س 9. ش (پیاپی) 17. صص 109- 122.

  • مبارک، زکی (1990). النثر الفنی فی القرن الرابع. مصر: مکتبه تجاریه کبری.

  • موسی، سلیمان (1983). الأدب القصصی عند العرب. ط 5. لبنان: دارالکتاب اللبنانی.

  • مهاجر، مهران و محمد نبوی (1376). به‌سوی زبان­شناسی شعر؛ رهیافتی نقشگرا. تهران: نشر مرکز.

  • مهرابی، معصومه و آرمان ذاکر (آماده انتشار). «تحلیل سبک­شناختی چند حکایت گلستان در پرتو دستور نقشگرای نظام­مند هلیدی». دوماهنامه جستارهای زبانی.

  • همدانی، بدیع­الزمان (2005). شرح مقامات بدیع­الزمان الهمدانی. بیروت: دارالکتب العلمیه.



  •  Halliday, M.A.K & H. Ruqaiya (1876). Cohesion in English. London: Lonhgman.

  •  Halliday, M.A.K & H. Ruqaiya (1976). Cohesion in English. London: Lonhgman.

  •  Halliday, M.A.K. (1989). Spoken & Written Language. Gb. OUP.

  • Hasan, R. (1984). “Coherence and Cohesive Harmony”. In J. Flood (ed.) Understanding reading comprehensions. Language And Structure of Prose. pp 181- 219.