تحلیل و ارزیابی افعال سوره مبارکه بقره؛ با رویکرد «تجزیه به آحاد واژگان»

نویسندگان
1 استادیار علوم قرآن و حدیث دانشگاه تربیت مدرّس، تهران
2 عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 دانشیار زبان زبان وادبیات عربی، دانشگاه تربیت مدرّس، تهران
4 دانشجوی کارشناسی ‌ارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه تربیت مدرّس، تهران
چکیده
«تجزیه به آحاد واژگان» روشی در معناشناسی است که واژگان متن را تا جایی که ممکن است به آحاد و مؤلفه‌های معنایی سازنده آن تجزیه می‌کند تا از کنار هم قرار دادن آن‌ها مفهوم دقیق و کامل واژه‌ها به‌دست آید. توجه به آحاد معنایی واژگان و تلاش برای بازسازی آن‌ها در زبان مقصد می‌تواند به ارائه ترجمه‌ای کامل و دقیقاز متن مبدأ انجامد. بر این اساس، در نوشتار حاضر تلاش شده با روش توصیفی- تحلیلی و رویکردی انتقادی، افعال سوره مبارکه بقره- که ترجمه آن‌ها در یازده ترجمه مشهور معاصر قرآن کریم شامل آیتی، ارفع، الهی قمشه‌ای، سراج، صفارزاده، فولادوند، کاویانپور، گرمارودی، مجتبوی، مشکینی و مکارم شیرازی با چالش همراه بوده است- تجزیه به آحاد شود تا معنای کامل آن‌ها حاصل آید. برایند پژوهش نشان می‌دهد اولاً مترجمان به مبحث «تجزیه به آحاد واژگان» توجه لازم را نداشته و تقریباً در تمام موارد فقط به معنای اولیه و اساسی اشاره کرده و از مؤلفه‌های معنایی نهفته در هر واژه صرف‌نظر کرده­اند؛ ثانیاًهرچند هیچ‌کدام از مترجمان در این زمینه به‌طور کامل موفق نبوده‌اند، ترجمه مشکینی، الهی قمشه‌ای و مجتبوی در مقایسه با دیگران از دقت بیشتری برخوردار بوده و ترجمه ارفع نیز در این میان ناموفق بوده است.

واژگان کلیدی: افعال سوره بقره، ترجمه‌های مشهور معاصر، قرآن کریم، تجزیه به آحاد واژگان.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Analyze and evaluate the actions of Sura Al-Baqara, with approach "Analysis of all the words."

نویسندگان English

A. hajikhani 1
K. roohi 2
I. Motaghizade 3
mostafa rostamikia 4
1 Quran and Hadith Sciences Assistant Professor Tarbiat Modarres University, Tehran
2 Quran and Hadith Sciences Assistant Professor Tarbiat Modarres University, Tehran
3 Associate Professor of Arabic Language and Literature, Tarbiat Modarres University, Tehran
4 Quran and Hadith Sciences graduate student Tarbiat Modarres University, Tehran
چکیده English

Componential Analysis of Words is a branch of semantics in which all words of a text are analyzed to their roots and semantics components in order to rearrange them to achieve a semantic whole at the level of the word. Any attempt in this theoretical framework to reconstruct them in target language would result in a precise and cogent translation of the source language. Thus , the present study by adopting a descriptive –analytic and critical research methodology aims at analyzing semantic components of Sūrat al-Baqarah’s verbs whose eleven well –known contemporary translations including Ayati, Arfa’ , Elahi Ghomshei, Searaj, Safarzadeh , Fouladvand, kavianpour, Garmaroudi, Mojtabavi, Meshkini and Makarem shirazi’s translation have been the focus of several challenges. The results of this research showed that the translators have ignored the componential analysis of words at the level of the verb and have just considered the primary and basic meaning of each word. In addition, the translation of Meshkini, Elahi Ghomshei and Mojtabavi is more accurate and reliable than for instance that of Arfa’.

کلیدواژه‌ها English

Holy Quran
Famous Contemporary Translations
Sūrat al-Baqarah’s Verbs
Componential Analysis
  • ·     قرآن کریم

  • ابن‌اثیر، مبارک­بن محمد (1367). النهایه فی غریب الحدیث و الأثر. چ4. قم: مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان.

  • ابن‌عطیه اندلسی، عبدالحق­بن غالب (1422ق).المحرر الوجیزفیتفسیرالکتابالعزیز. تحقیق عبدالسلام عبدالشافی محمد. بیروت: دار الکتب العلمیه. 

  • ابن‌فارس‌بن زکریا، احمد (1422ق).معجممقاییساللغه. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.

  • ابن‌منظور، محمدبن مکرم (بی‌تا).لسانالعرب. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.

  • ابوالفتوح رازی، حسین­بن علی (1408ق). روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن. مشهد: بنیاد پژوهش­های اسلامی آستان قدس رضوی.

  • ارفع، سیدکاظم (1381). ترجمه قرآن کریم. تهران: مؤسسه تحقیقاتی و انتشاراتی فیض کاشانی.   

  • ازهری، محمدبن ­احمد (1421ق). تهذیب اللغه. بیروت: دار احیاء التراث العربی.

  • الهی قمشه­ای، مهدی (1380). ترجمه قرآن کریم. قم: انتشارات فاطمه الزهراء.

  • اندلسی ابوحیان، محمد­بن یوسف (1420ق). البحر المحیط فی التفسیر. بیروت: دار الفکر.

  • آلوسی، سیدمحمود (1415ق). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم. بیروت: دار الکتب العلمیه.  

  • امیری، جهانگیر (1386). «رویکردی به جنبه‌هایی از زیبایی‌شناختی موسیقی الفاظ قرآن کریم». پژوهش دینی. ش15. صص137-155.

  • آیتی، عبدالمحمد (1374). ترجمه قرآن کریم. تهران: سروش.

  • بغوی، حسین­بن مسعود (1420ق). معالم التنزیل فی تفسیر القرآن. بیروت: دار احیاء التراث العربی.

  • راغب اصفهانی، حسین‌بن محمد (1412ق).المفرداتألفاظالقرآن. بیروت: دار القلم.

  •  زبیدی مرتضی، محمدبن محمد (1414ق). تاج العروس. بیروت: دار الفکر.

  • زمخشری، محمود (1407ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل. بیروت: دار الکتب العربی.

  • سراج، رضا (1349). ترجمه قرآن کریم. تهران: شرکت سهامی انتشار.   

  • شوکانی، محمدبن علی (1414ق). فتح القدیر. بیروت: دار الکلم الطیب.

  • صفارزاده، طاهره (1380). ترجمه قرآن کریم. تهران: مؤسسه فرهنگی جهان رایانه کوثر.

  • طباطبایی، سیدمحمدحسین (1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.  

  • طبرسی، فضل‌بن ­حسن (1372). مجمع البیان فی تفسیر ­القرآن. تهران: ناصر خسرو.

  • طبرسی، فضل‌بن ­حسن (1337). جوامع الجامع. تهران: انتشارات دانشگاه تهران و مدیریت حوزه علمیه قم.   

  • طبری، ابوجعفرمحمدبن جریر (1412ق). جامع البیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دار المعرفة. 

  • طریحی، فخرالدین(1375).مجمعالبحرین. تحقیق سیداحمد حسینی. چ3. تهران: کتابفروشی مرتضوی.  

  • طوسی، محمدبن حسن (بی‌تا). التبیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دار إحیاء التراث العربی. 

  • عسکری، حسن­بن عبدالله (1400ق). الفروق فی اللغة، بیروت: دار الافاق الجدیدة.

  • فراهیدی، خلیل‌بن احمد (1409ق). العین. چ2. قم: نشر هجرت.

  • فضل‌الله، سیدمحمدحسین (1419ق). تفسیر من وحی القرآن. بیروت: دار الملاک للطباعه و النشر.

  • فیومی، أحمدبن محمد (1414ق). المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر. قم، مؤسسه دارالجهره.

  • فولادوند، محمدمهدی (1415ق). ترجمه قرآن کریم. تهران: دار القرآن الکریم.

  • فیروزآبادی، محمدبن یعقوب (1415ق). القاموس المحیط. بیروت: دار الکتب العلمیة.

  • قرشی، سیدعلی‌اکبر (1371). قاموسقرآن. چ6. تهران: دار الکتب الإسلامیه.

  • کاویانپور، احمد (1378). ترجمه قرآن کریم. تهران: سازمان چاپ و انتشارات اقبال.

  • گرمارودی، علی (1384). ترجمه قرآن کریم. تهران: قدیانی.

  • لطفی­پور ساعدی، کاظم (1392). درآمدی بر اصول و روش ترجمه. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.

  • سیدمهدی مسبوق و همکاران (1384). «تعادل واژگانی و اهمیت آن در فهم دقیق متن». پژوهش­های ترجمه در زبان و ادبیات عربی. ش15. صص13-39.

  • مجتبوی، سیدجلال‌الدین (1371). ترجمه قرآن کریم. تهران: حکمت.

  • مشکینی، علی (1388). ترجمه قرآن کریم. قم: الهادی.

  • مصطفوی، حسن (1430ق). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. چ3. بیروت: دار الکتب العلمیه.  

  • مکارم شیرازی، ناصر (1373). ترجمه قرآن کریم. قم: دار القرآن الکریم.

  • نیشابوری، محمودبن ابوالحسن (1415ق). ایجاز البیان عن معانی القرآن. بیروت: دار الغرب الاسلامی.



  • Ibn Asir, Mobarak ibn Muhammad (1988). Al-nahayah fi Gharib Hadith WA Al-asar. Fourth edition. Qom: Press Institute Esmaeilian [In Arabic].

  • Kavianpoor, A. (2000). Translation of the Holy Quran. Tehran: Eqbal Printing and Publishers Organization.