رویکرد گفتمان کنشیِ القایی در ادبیات داستانی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)
2 دانشیار دانشگاه بین المللی امام خمینی
چکیده
هدف این مقاله واکاوی سازه‌های ساختاری روایت‌های کنشی با تکیه ‌بر مثال‌هایی از ادبیات داستانی فارسی (کلاسیک و معاصر) با رویکرد گفتمان کنشیِ القایی یا مجابی است و از این ‌جهت، نخستین کوشش به­شمار می‌آید. تفحص در ساختارهای روایی ادبیات داستانی فارسی اعم از کلاسیک و معاصر نشان‌دهندۀ قوانین روایی خاص در سازه‌های پی­رنگ این آثار است که به دسته‌بندی آن‌ها در روایت‌های کنشی با رویکردهای مختلف منجر می‌شود. فرضیۀ پژوهش حاضر این است که هر داستان از یک نقصان آغاز می‌شود و تلاش کنشگر/ کنشگران برای برطرف کردن آن و دستیابی به شی‌ء ارزشی به روش­های مختلفی برای ارتباط با ابژه (شی‌ء ارزشی) صورت می‌گیرد. حال مسئلۀ پژوهش این است که سازوکارهای روایت‌های کنشی القایی در ادبیات داستانی فارسی با تکیه‌ بر نمونه‌هایی از داستان‌های کلاسیک و معاصر کدام است؟ پژوهش حاضر با مثال‌هایی محدود (اما دقیق) از ادبیات داستانی فارسی در پی تحلیل رویکردها و سازه‌های ساختاری نوع گفتمان کنشیِ القایی در ادبیات داستانی است و نتایج آن بیانگر یک ساختار روایی است که کنشگر/ کنشگران برای رسیدن به شی‌ء ارزشی در پی مجاب کردن کنشگر/ کنشگران هستند و رویکردهای مجاب­گر (القاکننده) وجوه مختلفی همچون تشویق، تهدید، چاپلوسی، رشوه، تحریک و رجزخوانی دارند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Analyzing Actional –Manipulative Regime of Discourse in Fictional Literature

نویسندگان English

fazlollah khodadadi 1
seyed ali ghasemzadeh 2
1 phdstudent of Imam Khomeini International University (IKIU), Qazvin, Iran
2 Associate Professor of Imam Khomeini International University (IKIU), Qazvin, Iran
چکیده English

The purpose of this paper is to examine the structural elements of narrative based on theoretical model of actional –manipulative regime of discourse in Persian classical and contemporary Literature. Investigating the narrative structures of Persian fiction literature, both classical and contemporary, indicates specific narrative rules in the plot structures of these works and have led to their categorization in actional regime of narratives with different approaches. The hypothesis of the present research is that each story begins with a kind of imperfection and actor’s efforts to liquidate this imperfection and to achieve the object of value in the chain of narrative and discourse. Now, the question of the current research is as follows: what are the underlying mechanisms of actional – manipulative and narratives in Persian fictional literature, based on examples drawn from classical and contemporary stories? The results indicated that in this narrative structure the actor is in the quest of achieving something worthy by referring to convincing and persuasive approaches with various features such as encouragement, threats, flattery, bribe, provocation and rebellion.

کلیدواژه‌ها English

Key words: Plot
Manipulation
Story
Evaluation
آل احمد، جلال. (1385)، پنج داستان، تهران: انتشارات فردوس.
----، ----. (1371)، پنج داستان، تهران: انتشارات توس.
بهرنگی، صمد. (1377)، قصه‌های صمد بهرنگی، به کوشش عزیز الله علیزاده، تهران: دنیای کتاب.
شعیری، حمیدرضا. (1395)، نشانه-معناشناسی ادبیات: نظریه و روش تحلیل گفتمان ادبی، تهران: دانشگاه تربیت مدرس.
شعیری، حمیدرضا و ترانه وفایی.(1388)، راهی به نشانه- معناشناسی سیال، تهران، علمی فرهنگی.
شفیعی، سمیرا و دیگران. (1395)، «تحلیل نشانه شناختی گفتمان روایی ضحاک و فریدون بر اساس نظریه گرمس»، دوفصلنامه ادبیات حماسی دانشگاه لرستان، صص: (99-129).
علوی، آقابزرگ. (1377)، گیله‌مرد، تهران: انتشارات نگاه.
فردوسی، ابوالقاسم. (1386)، شاهنامه، تهران: انتشارات سخن.
گلستان، ابراهیم. (1346)، شکار سایه، تهران: انتشارات جاویدان.
منشی، نصرالله. (1373)، کلیله‌ودمنه، تهران: انتشارات امیرکبیر.
نبی ئیان، پانته آ و حمیدرضا شعیری. (1396)، «تحلیل روایی فرایند تشخیص در چارچوب نشانه معناشناسی گفتمانی: مطالعه موردی دسته گل اثر صادق چوبک»، زبان پژوهی دانشگاه الزهرا، شماره25، صص: (26-58).
هدایت، صادق. (1342)، شکار سایه، تهران: انتشارات ارسباران.
----، ----. (1347)، داش آکل، تهران: انتشارات جاویدان.
Dumezill, George. (1988), Manipulatoire, Paris: Editions de Minuit.
Ayati, A.(2014),"The Discursive Semiosemantic Study Of a Poem by Nima Yushij" Jastarhaye Adabi. No.1.PP.105-123.
Shairi, H.(2006), Discursive Semiosemantic Analysis: Samt: Tehran.
Landowski, Eric. (2005), "Les interaction risquees" Nouveaux Acts Semmiotiques, 101,102,103, Limoges, Pulim.