تحلیل نشانه ـ معناشناختیِ «پرسش» در مجموعۀ شعرِ هزارۀ دوم آهوی کوهی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران.
2 استادیار، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران
چکیده
زبان و بیان بخشی از اعجاز آفرینش و یکی از مهارت‌های ارزشمند هستند که از دنیای پیچیده و پر رمز­و­راز آدمی آشکار می‌شود. صرف ‌نظر از کارکرد ارتباطیِ زبان،­­ کارکردهای دیگر همچون عاطفی،­‌ ارجاعی، اندیشگانی و ادبی و هنری،‌ ضرورت تولید شیوه‌های متفاوتِ به‌کارگیری زبان را برای دست‌یابی به مقاصد گوناگون تبیین می‌کنند. «پرسش»‌‌ نیز با لحن‌های متفاوت، به خلق دلالت‌های ثانویه منجر می‌شود که از دیرباز، همواره یکی از مباحث علم معانی در حوزۀ بلاغت بوده‌ است. در نگرش نوین نشانه‌شناسی، یعنی نشانه ـ معناشناسی، شناخت با اهمیت دادن به کارکردهای دیگر زبان، حالت فعال‌تری به­خود می‌گیرد. طرح «پرسش» افزون بر ترغیب مخاطب به جست­وجوی لایه‌های پنهان معنایی متن، به‌کارگیری لحن‌های متفاوت در طرح آن، امکان تولید معناهای فراوان را ایجاد می‌کند. از این‌ رو، علامت پرسش «؟» به‌عنوان یک نشانۀ ظاهری و لحن پرسشی در جایگاه یک نشانۀ پنهان، در تولید معناهای متفاوت نقش دارد. هدف اصلی این پژوهش، تحلیل نشانه ـ معناشناختی آن دسته از شعرهای شفیعی کدکنی است که حاوی پرسش هستند؛ ازجمله نتایج به‌دست ‌آمده این است که سروده‌ها بیشتر با تکیه ‌بر حس دیداری و شنیداری، زمینۀ حضور و اتصال گفتمانی با مخاطب را فراهم می‌کند و با ایجاد فضاهایی همچون حاضر­سازی غایب و غایب­سازی غایب، زمینۀ تعامل گفتمانی و رسیدن به «منِ متعالی» را ممکن می‌سازد. این مقاله به شیوۀ تحلیل محتوای کیفیِ متن، با گزینش بعضی از شعرهای حاوی «پرسش» به انجام رسیده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Semiotic Analysis of Question in the Poetic Collection of "Second Millenary Mountain Gazelle " By Mohammad Reza Shafiei KadKani

نویسندگان English

Behjatosadat Hejazi 1
Nasrin Fallah 2
1 Associate Professor of Persian Language and Literature - Shahid Bahonar University- Kerman
2 Assistant Professor- Shahid Bahonar University - Kerman
چکیده English

Language and expression are part of the miracle of creation and one of the precious skills that emerges from the complex and mysterious world of man. Whatever the communicative function of language, other functions such as emotional, referential, intellectual and artistic functions explain the need to produce different ways of using language to achieve different objectives. The question also leads to the creation of secondary meanings, which has long been one of the themes of the science of meaning in the field of rhetoric. In the new vision of meaning, in other words - semiotics, cognition becomes more active by giving importance to other functions of language. In addition to persuading the public to search for hidden semantic layers of text, the questioning schema allows the production of different meanings in different contexts. As an apparent sign, the question mark "?" plays an important role in producing different meanings. The main purpose of this study is to analyze the semantics of these indices in the poetic universe of shafi'ei Kadkani that contain questions, including the results that the poems provide a more contextual and audiovisual connection with the audience and provide a context for the speech with the audience. The presentification of absence and the absentification of presence enables discursive interaction and the realization of the "transcendental I". By selecting poems containing "questions" this article did a qualitative analysis of the content.

کلیدواژه‌ها English

Key words: Question
semiotics
Shafiei Kadkani
Second millenary of mountain gazelle
. احمدی، بابک. (1388). ساختار و تأویل متن. چاپ یازدهم. تهران: مرکز.
. اعلایی مینا و عبّاسی علی. (1398). «بررسی سکوت در گفتمان ادبی با رویکرد نشانه-معنا شناختی؛ مطالعۀ موردی کلیدر و جای خالی سلوچ اثر محمود دولت آبادی». جستارهای زبانی. دورۀ10.شمارۀ1. تربیت مدرّس. تهران. صص(221-195).
. پور نامداریان، تقی. (1387).«بلاغت مخاطب و گفتگوی با متن». نقد ادبی، سال 1. شماره 1. ترتیب مدرس، تهران. صص (27-11).
. حسام پور، سعید و مهرابی، امیر(1395).«تجزیه‌وتحلیل نشانه _ معناشناسی شعر «حلّاج» از شفیعی کدکنی». ایران نامک. سال 1. شماره 4. زمستان.(صص 70-50).
. دبّاغ، سروش و عابدینی فرد، مرتضی. (1388). «ویتگنشتاین و نگریستن از وجه ابدی».فصلنامۀ اندیشۀ دینی. دانشگاه شیراز. پاییز. پیاپی 32. (صص 42-29).
. رجائی، محمد خلیل. (1340). معالم البلاغه در علم معانی و بیان و بدیع. شیراز: انتشارات دانشگاه.
. شریفی، فیض. (1393). شعر زمان ما (شفیعی کدکنی). تفسیر و تحلیل از فیض شریفی، چاپ اول. تهران: نگاه.
. شعیری، حمیدرضا. (1386). «بررسی انواع نظام های گفتمانی از دیدگاه نشانه-معناشناختی». مجموعه مقالات دانشگاه علّامه طباطبایی. شمارۀ219. (صص119-106).
.ـــــــــــــــــــــــ. (1395). تجزیه‌وتحلیل نشانه - معناشناختی گفتمان. چاپ چهارم. تهران: سمت.
. ــــــــــــــــــــــ و دیگران .(1388). «از نشانه‌شناسی ساخت‌گرا تا نشانه- معناشناسی گفتمانی». فصلنامۀ نقد ادبی. سال دوم، شماره 8.(صص 51-33).
.ــــــــــــــــــــــ. (1391).«تحلیل نشانه معناشناسی خلسه در گفتمان ادبی» فصلنامۀ پژوهشی‌های ادبی، سال 9، شماره 36 و 37. تابستان و پاییز.(صص 146-129).
. ـــــــــــــــــــــــ و دیگران.(1392). «تحلیل نشانه_ معناشناختی شعر باران» ادب پژوهی. شمارۀ بیست و پنجم. پاییز.(صص 89-59).
. صفوی، کوروش. (1387). درآمدی بر معناشناسی. چاپ سوم. تهران: سورۀ مهر.
. فلّاح ابراهیم و شجیع‌پور سجّاد. (1398). «تحلیل روایت موسی (ع) و سامری برپایۀ نشانه‌معناشناسی گفتمانی». جستارهای زبانی. دورۀ 10. شمارۀ1. تربیت مدرّس. تهران. (صص50-25).
. مکاریک، ایرنا ریما. (1393). دانشنامۀ نظریه‌های ادبی معاصر. ترجمۀ مهران مهاجر و محمد نبوی. چ5. تهران: آگه.
. یول، جرج. (1387). کاربردشناسی زبان. ترجمۀ محمد عموزادۀ مهدریجی و منوچهر توانگر. چ3. تهران: سمت.
. Innis,RoberT E.(1985). Semiotics: An introductory Anthology. BlooMington. Indian university- press.
. karmpen, Martin and[et.al.],(1987). Editors. Classics of semiotics. New York. Plenum press
. Roman yakobson,1981,poetry of Grammar and Grammar of poetry ,III, Mouton publishers, new york.
. Saussure,Ferdinand de.(1922) cours.de Linguistique central. Edited by tulliode Mauro. paris. Payot.

. Innis,RoberT E.(1985). Semiotics: An introductory Anthology. BlooMington. Indian university- pre