سبک‌شناسی گفتمانی خطبۀ 28 نهج‌البلاغه از منظر فرانقش اندیشگانی و بینافردی بر اساس رویکرد نظریۀ نقش‌گرای هلیدی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری، ساری، ایران
2 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری، ساری، ایران
چکیده
در این پژوهش، سبک گفتمانی خطبۀ 28 نهج­البلاغه از منظر دو فرانقش اندیشگانی و بینافردی نظریۀ نقش­گرای هلیدی، میزان بسامد فرایندها در فرانقش اندیشگانی و نحوۀ شکل‏گیری و صورت­بندی معنا در لایۀ ارتباط با مخاطب برای بیان گفتمانی در سطح فرانقش بینافردی بحث و بررسی شده ‏است. این جستار با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی در پی آن است تا با به­کار گیری نظریۀ نقش‏گرای هلیدی در دو سطح فرانقش اندیشگانی و بینافردی در خطبۀ 28 ـ که گفتمانی توصیفی از دنیا و آخرت است ـ ضمن تحلیل بندهای خطبه از جهت بسامد فرایندها‏، نحوۀ تعامل با مخاطب برای انتقال مفاهیم را تبیین کند. نتایج به­دست آمده نشان‏ خواهد داد که حضرت علی(ع) با به­کار گیری بسامد بالای فرایندهای مادی و وجه خبری در خطبه سعی در ملموس و عینی نشان دادن نگرش خود نسبت به دنیا و آخرت و اقناع‏سازی مخاطب در ترک دنیاپرستی و توجه به آخرت­گرایی دارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Discursive Stylistics of the 28th Sermon of Nahjulbalagheh from the Perspective of Ideational and Interpersonal Metafunction: A Study in Halliday Systemic Functional

نویسندگان English

ebrahim fallah 1
Sajjad Shafipor 2
1 Assistant professor of Islamic Azad university of Sari branch
2 Ph.D. Candidate in Arabic Language and Literature, Islamic Azad university of Sari branch
چکیده English

This research aims at studying the discursive stylistics of the 28th sermon of Nahjulbalaghah from the perspective of two ideational and interpersonal metafunctions of Halliday's Functional Theory alongside the frequency of processes in the dissertation of thinkers and the way of formation and formulation of meaning in the layer of communication with the audience for expressing the discourse at the level of intertextuality.

By adopting an analytical and descriptive research methodology, the current research seeks to apply the Halliday's theory in two levels of ideational and interpersonal metafunction, which is a descriptive discourse of the world and attempts to explain the discursive stylistics of the 28th Sermon of Nahjulbalaghah.

The innovation of the research is that no research has been done on the analysis of Nahjulbalagha Sermons especially sermon 28 as a discoursive study.

The results showed that the analysis of sermon's chapters at the ideational metafunction level indicates the highest frequencies of ideational processes belonging to material processes. By employing the frequency of material processes, the Prophet seems to try to tangibly express his attitude to the ephemeral features of the world and act for the hereafter.


کلیدواژه‌ها English

Keywords: Nahjulbalaghah
Halliday's Functional Theory
Ideational Metafunction
Interpersonal Metafunction
Style
- نهج البلاغه
- ابن درید، ابوبکر محمد.(1987م). جمهرة اللغة. بیروت: دارالعلم للملایین.
- ابن منظور، محمدبن مکرم.(1414ق). لسان العرب. سوم. بیروت: دارصادر.
- ابوالحسنی، زهرا و میرمالک ثانی، مریم السادات.(1387). «بررسی کتابهای درسی دانشگاهی بر اساس نظریه نقش گرای نظام مند هلیدی و مقایسه آن با متون همسان غیر درسی»، سخن سمت. شماره20، 129- 143.
- بهار، محمدتقی. (1346). سبک شناسی. تهران: امیر کبیر.
- حائری، سیدمحمدکاظم.(1371ق). شرح نهج البلاغه. نجف: مطبعه النعمان.
- راستگو، محمد. (1382). هنر سخن آرایی. تهران: سمت.
- سجودی، فرزان. (1390). نشانه شناسی کاربردی. دوم، تهران: انتشارات علم
- سراج، سید علی. (1392)، «مطالعه دستور نقش گرای هلیدی در ده رمان از ده داستان نویس زن ایرانی». فصلنامه مطالعات داستانی، شماره2، 60- 77.
- سلطانی، سیدعلی اصغر. ( 1387 ). قدرت، گفتمان و زبان (سازوکارهای جریان قدرت در جمهوری اسلامی ایران). دوم. تهران: نشر نی.
- سیوطی، جلال الدین.(1421ق). الاتقان فی علوم القرآن. بیروت: دار الکتاب العربى‏
- صفایی، علی و سلطانی، بهروز. (1395). «تحلیل گفتمان انتقادی نامه امام علی(ع) به معاویه». جستارهای زبانی. شماره17(پیاپی 25). 23-49.
- طریحی، فخرالدین. (1375). مجمع البحرین. سوم، تهران: کتابفروشى مرتضوى
- عاصی، مصطفی و نوبخت، محسن. (1390). «تحلیل سبک شناختی شعر اخوان (آن گاه پس از تندر)؛ رویکردی نقش گرا». زبان شناخت. شماره2، 69- 98.
- عرب زوزنی، محمدعلی و پهلوان نژاد، محمدرضا. (1394)، «بررسی ساختارگذرایی در خطبه بیست و هفتم نهج البلاغه براساس فرانقش تجربی نظریه نقشگرا». فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه، شماره9، 1- 25.
- ...................................(1395)، «بررسی ساختار وجهی خطبة جهاد نهج البلاغه براساس فرانقش بینافردی نظریة نقشگرا». مجله زبان پژوهی، شماره21، 79- 114.
- فیومی، احمد بن محمد. (بی تا). مصباح المنیر. بی جا، بی نا.
- مجیدی، فاطمه و همکاران. (1393)، «بررسی ویژگیهای سبکی کشفالمحجوب با رویکرد نظریه‏ی انتقادی در چارچوب دستور نقشگرای هلیدی»، پژوهش های ادب عرفانی. شماره2، 123- 156.
- مصطفوی، پونه و صناعتی، مرضیه. (1395)، «بررسی سبکی یک داستانِ کوتاه معاصر ازمنظر نقش گراییِ هلیدی». مجله زبان و زبان پژوهی، شماره23، 131-156.
- مکارم شیرازی، ناصر. (1375). پیام امیرالمومنین، تهران: دارالکتب اسلامیه.
- میرفخرایی، تژا. ( 1383). فرایند تحلیل گفتمان. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‏ها.
- مهاجر، مهران و نبوی، محمد. ( 1376). به سوی زبانشناسی شعر: رهیافتی نقشگرا، تهران: نشر مرکز.
- هلیدی، مایکل و حسن، رقیه. (1393). زبان، بافت و متن ابعاد زبان از منظر نشانه شناسی اجتماعی، ترجمه محسن نوبخت. تهران: سیاهرود
- یورگنسن، ماریان و فیلیپس، لوئیز. ( 1389)، نظریه و روش در تحلیل گفتمان. ترجمه هادی جلیلی، تهران: نشر نی.
- Halliday, M.A.K & Matthiessen, Christian. (2004). An Introduction to Functional Grammar, New York: Oxford University Press Inc.
- Thompson, G. (1996). Introducing Functional Grammar. London: Arno-ld.