نوع‌شناسی مکان در رمان ملکوت از بهرام صادقی با رویکرد نشانه - معناشناسانه

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه زیان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام‌نور،‌ تهران،‌ ایران
2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران‌شرق، تهران،‌ ایران
چکیده
یکی از عناصر معناآفرینی در ادبیات داستانی، عنصر مکان است. نویسنده از طریق کاستن از معنای ارجاعی و عینی مکان، از این عنصر به­منزلۀ ابزاری مهم در خلق و تقویت معنای مورد نظرش بهره می‌جوید. مکان با توجه به میزان عینیت خود، در طیفی از معانی مختلف از ارجاعی تا انتزاعی سیر می‌کند. مکان‌های انتزاعی به­دلیل ماهیت تخیلی و استعلایی خود می‌توانند در برخی از انواع ادبی جایگاه ویژه‌ای داشته باشند. این مقاله درپی آن است تا با روش توصیفی ـ تحلیلی و با رویکرد نشانه‌ ـ ‌معناشناسانه انواع مکان‌های ترسیم‌شده در رمان ملکوت از بهرام صادقی را بررسی کند و ضمن طبقه‌بندی این مکان‌ها، به این پرسش پاسخ دهد که ابزار مکان تا چه ‌اندازه در خدمت القای معانی مورد نظر نویسنده بوده است. نتایج نشان می‌دهد بهرام صادقی در رمان ملکوت تلاش کرده است تا با بازآفرینی خلاقانه اسطوره آفرینش، به‌شکل ضمنی فضای یأس‌آلود حاکم بر جامعه در دوران پس از کودتای 28 مرداد 1332 را در اسطوره یادشده بازنمایی کند. او در مسیر اجرای این خواسته نگاه ویژه‌ای به عنصر مکان داشته است. از همین ‌رو، با استفاده از فضاسازی‌های وهمناک و هول‌انگیز و با بهره‌گیری از انواع مکان‌های روایی، پدیداری، گردبادی و استعلایی، سرشکستگی، یأس و امیدهای ازدست‌رفته جامعه را به تصویر کشیده است.


کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Investigating Spatial Typology in Malakout by Bahram Sadeghi: A semiotic Approach.

نویسندگان English

Ayoob Moradi 1
sara chalak 2
1 Assistant Professor of Persian Language and Literature, Payame Noor University, Tehran
2 Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Islamic Azad University, East Tehran Branch, Tehran, Iran
چکیده English

One element of the creation of meaning in fiction is the place element. In order for the author to be able to use the element of place as an important tool to construct and reinforce the intended meaning, he reduces the reference and objective meaning of place. Abstract places can be important in some literary genres due to their imaginative and transcendental nature. This article seeks to examine the types of places depicted in the Malakout novel by Bahram Sadeghi in a descriptive-analytical way and with a semiotic-semantic approach. Then, while classifying these places, we will try to answer this question that how much the place element has served to induce the author's intended meanings. The results of this research show that Bahram Sadeghi in his novel has recreated the myth of creation in a creative way and implicitly represents the desperate atmosphere of society in the post-coup period of 28 August 1332 in the mentioned myth. To achieve this goal, he paid special attention to the element of place and Therefore, by using scary and imaginary spaces and by using all kinds of narrative, phenomenal, spiral and transcendental places, it has portrayed the failure, despair and hopelessness of the society.

کلیدواژه‌ها English

Malakut Novels
Signs - Semantics
Phenomenal Place
Tornado Place
Transcendental Place
- الیاده، میرچا (1393). نمادپردازی، امر قدسی و هنرها، ترجمة مانی صالحی علامه، تهران: انتشارات نیلوفر.
- تسلیمی، علی (1383). گزاره‌هایی در ادبیات معاصر ایران (داستان)، تهران: اختران.
رستمی‌پور، سمیه و فاطمه خان‌محمدی (1398). تحلیل فضا – زمان در فضای متنی رمان دگرگونی با تأکید بر گفتمان جغرافیایی، جستارهای زبانی، دورة 10، شمارة 3، صص 69-47.
- رضایی، رضا و ارسلان گل‌فام و فردوس آقاگل‌زاده (1396). «تحلیل نشانه – معناشناختی استعلای مکان در داستان کوتاه بزرگ‌بانوی روح من»، روایت‌شناسی، شمارة 1، صص 102-85.
- ساسانی، فرهاد (1391). نشانه‌شناسی مکان، تهران: سخن.
- سیدهاشمی، سید محمداسماعیل (1385). «زمان و مکان در منظومة معرفت‌شناختی کانت»، آینة معرفت، شمارة 9، صص 124-101.
- شعیری، حمیدرضا (1397). نشانه – معناشناسی دیداری، تهران: سخن.
- -----، -------- (1391). «نوع‌شناسی مکان و نقش آن در تولید و تهدید معنا»، مجموعه‌مقالات نشانه‌شناسی مکان، به کوشش فرهاد ساسانی، تهران: سخن.
- -----، -------- (1398). مقدمة کتاب نقصان معنا، نویسنده: آلژیداس ژولین گرماس، ترجمة حمیدرضا شعیری، تهران: خاموش.
- صادقی، بهرام (1351). ملکوت، تهران: کتاب زمان.
- قبادی، حسینعلی و سعید بزرگ بیگدلی و محمد علیجانی (1393). «تحلیل اسطوره‌ای یکلیا و تنهایی تو و ملکوت با نگاه به تأثیر کودتای 28 مرداد در بازتاب اسطوره‌ها»، متن‌پژوهی ادبی، شمارة 60، صص 50-25.
- کنعانی، ابراهیم (1398). «کارکرد گفتمانی مکان در شب سهراب‌کُشان بیژن نجدی، زبان و ادبیات فارسی، شمارة 31، صص 177-151.
- معین، مرتضی بابک (1396). ابعاد گمشدة معنا در نشانه‌شناسی روایی کلاسیک؛ نظان معنایی تطبیق یا رقص در تعامل، تهران: علمی و فرهنگی.
- ---، ---------- (1398). «تحلیل چهار نظام زبانی فضایی با تکیه بر نظام‌های معنایی تعاملی اریک لاندوفسکی»، جستارهای زبانی، دورة 10، شمارة 5، صص 72-49.
- میرعابدینی، حسن (1387)). صدسال داستان‌نویسی در ایران، تهران: چشمه.
- هومر، شون (1388). ژاک لاکان، ترجمة محمدعلی جعفری و محمدابراهیم طاهایی، تهران: نیلوفر.