مبتداسازی ضمیرگذار موضوع (مفعول مستقیم) در زبان فارسی؛ مطالعه‌ای براساس نظریۀ بهینگی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
بهمن عبدلی یارآباد 1
علی علیزاده 2
والی رضایی 3
1 دانشجوی دکتری گروه زبان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. شناسه ارکید
2 دانشیار گروه زبان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
3 دانشیار گروه زبان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
10.52547/LRR.13.2.16
چکیده
بررسی زبان فارسی در چارچوب‏های زایشی و نقش‏گرا و نیز شناختی فراوان صورت گرفته است. این در‏حالی است که این رویکردها در تبیین تغییرات ساختی و ایجاد ساخت‏های نشاندار ازقبیل مبتداسازی به مشکل خورده‏اند. هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی ساخت مبتداسازی ضمیرگذار در چارچوب نظریۀ بهینگی است. پژوهش پیش‌رو مبتنی‌بر روش توصیفی ـ تحلیلی است و پیکرۀ مورد بررسی ما گونۀ گفتاری زبان فارسی را شامل خواهد شد. مقاله حاضر می‏کوشد نشان دهد که در ایجاد ساخت مبتداسازی ضمیرگذار در زبان فارسی محدودیت‏هایی اعمال می‏شوند که ترتیب مرتبه‏بندی آن‏ها صورت یا صورت‏های بهینه را مشخص می‏سازد. در سازماندهی چنین محدودیت‏هایی از عناصر سازنده‏ای به نام مشخصه‏ها و واحدهای مفهومی استفاده می‏شود که ویژگی مقوله‏های دستوری از قبیل موضوع یا مقوله‏های گفتمان ـ نقشی ازقبیل مبتدا هستند. یافته‏های پژوهش نشان می‏دهد که با کاربرد محدودیت‏های تقدم، مجاورت و وفاداری از یک سو و مشخصه‏ها یا واحدهای مفهومی از سوی دیگر، در تجزیه و تحلیل نمونه‏های زبان فارسی می‏توان به نتایج مطلوب‏تری در تبیین چنین ساخت‏هایی رسید. به بیان دیگر، ثابت شده است که ترازمندی نحو ابتدا، می‏تواند انگاره‏سازی ساخت مبتداسازی ضمیرگذار فارسی را به‌نحو مطلوب به‌دست دهد و جایگزینی برای چارچوب‏های نحوی باشد که براساس ساخت سلسله‌مراتبی عمل می‏کنند. همچنین، نتایج پژوهش حاکی از آن است که مشخصه‏های [موضوع]، [نو بودن]، [دربارگی] و [تقابل] در ایجاد ساخت مبتداسازی ضمیرگذار موضوع در زبان فارسی نقش مهمی ایفا می‏کنند. علاوه‏بر‏این، تخطی از محدودیت‏های مربوط به فاعل و مبتدا به بهینه نبودن ساخت مبتداسازی ضمیرگذار منجر می‏شود.
کلیدواژه‌ها
نظریۀ بهینگی
نحو ترازمند
مبتداسازی ضمیرگذار
فارسی
موضوعات

عنوان مقاله English

Argument (Direct Object) Left Dislocation in Persian; An Optimality Theory study

نویسندگان English

Bahman Abdoli Yarabad 1
Ali Alizadeh 2
Vali Rezai 3
1 PhD Candidate in Linguistics, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2 Associate Professor, Department of Linguistics, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
3 Associate Professor, Department of Linguistics, University of Isfahan, Isfahan, Iran
چکیده English

Researchers have variously investigated Persian in generative, functional, and cognitive frameworks, although, failed to account for some structural changes and the emergence of marked structures such as Left dislocation. The main goal of this article is to investigate left dislocation based on Optimality Theory. The present research is based on the descriptive-analytical method, and our corpus will include spoken Persian. The present paper aims to show that some constraints can be applied to form left dislocation in Persian, while ranking of the constraints represents the optimal form/forms. The constriants are based on constructional uints of Featurs and Conceptual Units which are properties of grammatical categories such as argument, or discourse-functioal ones, such as topic. The results show that applying the constraints of precedence, adjacency, and faithfulness on one side, and more features or conceptual units on the other side, the applied theory can further result in appropriate analysis of Persian cases. In other words, Syntax First Alignment has proved to be a promising framework for modeling Persian Left dislocation and can offer an alternative for syntactic frameworks based on hierarchical structure. The results, also, indicates that the features of [NEW], [ABOUT], and [CONTRAST] have key roles in Persisn Argument Left Dislocation. In addition, violating the constraints of Subject and Topic brings about unoptimality.




کلیدواژه‌ها English

Optimality theory
Alignment Syntax
Left dislocation
Persian
دبیرمقدم، محمد (1384). پژوهش‌های زبان‌شناختی فارسی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
راسخ مهند، محمد (1387). نقش ساخت اطلاعی در ترجمه. مجله پژوهش علوم انسانی. س 9. ش 24. صص 1-17.
راسخ مهند، محمد (1384). بررسی تعامل نحو و واج‌شناسی در ساخت اطلاعی فارسی. مجله زبا‌‌ن‌شناسی، س 20. ش 1. صص 143-166.
راسخ مهند، محمد (1389). واژه بست های فارسی در کنار فعل. پژوهش های زبانشناسی، 2، 75-85.
رضایی، والی و مهناز آزادمنش (1393). بررسی کارایی رویکردهای کمینگی و بهینگی در تبیین مطابقه فعل و فاعل در زبان فارسی. دو ماهنامه جستارهای زبانی، س 10. ش 3 (پیاپی 19). صص 55-80.
عزیزیان، یونس (1394). تحلیل و بررسی مبتداسازی، اسنادی‌سازی و شبه‌اسنادی‌سازی در زبان فارسی از منظر دستور ساختاری، پایان‌نامه دکتری زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه تربیت مدرس.
علی نژاد، بتول و محمد رضا اصلانی (1388). سیر تحول واجی حذف از زبان فارسی باستان تا فارسی نو. مجله زبان‌شناسی و گویش‌های خراسان. ش 1. صص 143-158.
وحیدیان کامیار، تقی (1384). مطابقت فعل با نهاد. نامه فرهنگستان. د 8. ش. 2. صص. 32-41.

Choi, Hye-Won. (2001). Binding and Discourse Prominence: Reconstruction in" Focus"Scrambling. In Geraldine Legendre, Jane Grimshaw and Sten Vikner (eds.). Optimality theoretic Syntax. Cambridge, Mass.: MIT Press. 143-170.
Doherty, Monika. (2005). Topic-worthiness in German and English. Linguistics. 43: 181-206.
É. Kiss, Katalin. (2002). The syntax of Hungarian. Cambridge: Cambridge University Press.
Kager, R. (1999). Optimality Theory. Cambridge University Press.
Lambrecht, K. (1994), Information Structure and Sentence Form: Topic, Focus, and the Mental Representation of Discourse Referents. Cambridge: Cambridge University Press.
Lambrecht, Knud (2001): Dislocation. In: Martin Haspelmath et al. (eds.). Language Typology and Language Universals. An International Handbook. Vol. 2. Berlin: de Gruyter. 1050-1078.
Molnár, Valéria. (1998). Topic in focus. On the Syntax, Phonology, Semantics and Pragmatics of the so-called “Contrastive Topic” in Hungarian and German. Acta Linguistica Hungarica. 45.1-2: 89-166.
Nagy, Gizella. (2008). Left Dislocation in Alignment Syntax. In Proceedings of the 16th International Postgraduate Conference in Linguistics. Manchester: Department of Linguistics and English Language, The University of Manchester. 81-94.
Nagy, Gizella. (2012). Degrees of topicality in Alignment Syntax. The Even Yearbook 10 (2012), Department of English Linguistics, Eötvös Loránd University, Budapest ISSN 2061490X, http://seas3.elte.hu/delg/publications/even.
Nagy, Gizella (2013). Left Dislocation in Optimality Theory. PhD dissertation, Budapest.

Newson, Mark. (2004). Deforestation in Syntax. The Even Yearbook 6. Budapest: Department of English Linguistics, Eötvös Loránd University. 135-148. <http://seas3.elte.hu/delg/publications/even>
Newson, Mark and Maunula, Vili. (2006). Word order in Finnish: whose side is the focus on? The Even Yearbook 7. Budapest: Department of English Linguistics, Eötvös Loránd University. 1-35. <http://seas3.elte.hu/delg/publications/even/2008.html>
Newson, Mark. (2010). Syntax first, words after: a possible consequence of doing Alignment Syntax without a lexicon. The Even Yearbook 9. Budapest: Department of English Linguistics, Eötvös Loránd University. 1-47. http://seas3.elte.hu/delg/publications/even/2010.html