بررسی فرایندهای ادغام غُنّه‌دار و بی‌غُنّه در قرائت قرآن مجید در چارچوب نظریۀ بهینگی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
بشیر جم 1
مرضیه اسماعیلی دهکردی 2
1 دانشیار زبان‌شناسی، گروه زبان انگلیسی دانشگاه شهرکرد
2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد زبان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان(خوراسگان)
10.48311/lrr.2025.7100
چکیده
تجوید دربرگیرنده قاعده‌های واجی برای قرائت فصیح قرآن کریم و شیوه تلفظ درست حروف آن است که جزء علوم قرآنی به شمار می‌رود. قاعده‌های‌ سنتیِ تجوید، قابلیت توصیف و تحلیل در چارچوب نظریه‌های نوین واجشناختی را دارند. ادغام یکی از فرایندهایی است که در تجوید به آن پرداخته شده است. در چارچوب واج‌شناسی نوین ادغام همان «همگونی کامل» است که منجر به «مشددشدگی» در مرز هجا می‌شود. در این مقاله به دو گونۀ ادغام شامل ادغام «غُنَّه‌دار» و ادغام «بی‌غُنَّه‌« پرداخته شده است. بر اساس اصول تجوید، ادغام «غُنَّه‌دار» یا «با غُنَّه‌«در بافتی رخ می‌دهد که /n/ی پایانۀ هجا با یکی از همخوان‌های رسای /j/، /m/، /w/ و /n/ (معروف به حروف«یمون» (ی-م-و-ن)) که در آغازه هجای بعدی قرار دارند به طور کامل همگون می‌شود که با کشش همراه است. در ادغام «بی‌غُنَّه‌« /n/ی پایانۀ هجا با یکی از همخوان‌های رسا و روان /r/ و /l/ در آغازه هجا به طور کامل همگون می‌شود ولی با کشش همراه نیست. هدف این پژوهش توصیفی- تحلیلی که در چارچوب نظریۀ بهینگی (پرینس و اسمولنسکی، 2004/1993) ارایه شده، پاسخ به این پرسش‌ها‌ است که چه فرایندهای واجی‌ای در این دو گونۀ ادغام رخ می‌دهند و چه محدودیت‌هایی موجب رخداد این فرایندها می‌شوند. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که در ادغام /n/ با /n/ فرایند کشش، در ادغام /n/ با /m/ فرایند همگونی محل تولید خیشومی وکشش، در ادغام /n/ با /r/ و /l/ فرایند همگونی در شیوه تولید و در ادغام /n/ با /j/ و /w/ همه این فرایندها رخ می‌دهند.
کلیدواژه‌ها
ادغام غُنَّه‌دار
ادغام بی‌غُنَّه‌
همگونی شیوه تولید
همگونی محل تولید خیشومی
نظریۀ بهینگی
موضوعات

عنوان مقاله English

An Optimality-Theoretic Account of Total Nasal Place/Manner Assimilation in the Recitation of the Holy Qur’an

نویسندگان English

Bashir Jam 1
Marziyeh Esmaeili Dehkordi 2
1 Shahrekord University
2 M.A. graduate- Islamic Azad University of Isfahan (Khorasgan) Branch
چکیده English

Recitation of the Holy Qur’an has its own phonological rules. This paper addresses total nasal place and manner assimilation, known as “idgham” in Arabic, that leads to “gemination with nasalization” and “gemination without nasalization”. The former which is accompanied by lengthening occurs in the environment where the /n/ in the coda position of a word precedes one of the four sonorants /j/, /m/, /w/, and /n/ in the onset position of the following word. However, the latter which is not accompanied by lengthening occurs in the environment where /n/ in the coda position of a word precedes either of the sonorant liquids /r/ or /l/ in the onset position of the following word. This research aimed at identifying the constraints whose interactions cause these processes in the recitation of Qur’an within the framework of optimality theory (Prince and Smolensky, 1993/2004). The results are as follows: The [+long] geminated [n:.n] is the result of gemination of /n/ in the coda position with /n/ in the onset position. The [+long] geminated [m:.m] is the result of total nasal place assimilation of /n/ in the coda position with /m/ in the onset position. The [-long] geminated [r.r] and [l.l] are the result of total manner assimilation of /n/ in the coda position, respectively with /r/ and /l/ in the onset position. The [+long] geminated [j:.j] and [w:.w] are the result of both total nasal place and manner assimilations of /n/ in the coda position, respectively with /j/ and /w/ in the onset position.

کلیدواژه‌ها English

Idgham
nasal place assimilation
manner assimilation
gemination
optimality theory
• The Holy Qur’an
• Alfozan, A. I. (1989). Assimilation in Classical Arabic: A phonological study. Doctoral dissertation. University of Glasgow.
• Al-hashmi Sh. (2001). The Phonology of nasal n in the Language of the Holy Qur'an. MSc thesis, University of Victoria.
• Avazpour, S., & BijanKhan, M. (2020) The analysis of pausal processes of Qura’n in optimality phonology. Journal of Linguistics and Khorasan Dialects. Volume 12, Issue 2 – Serial Number 23, December, 127-151. [In Persian].
• Bakovic E. (2000). “Nasal place neutralization in Spanish”. Proceedings of the 24th Annual Penn Linguistics Colloquium. U. Penn Working Papers in Linguistics 7.1.
• Coetzee, A. W. (2016). “A comprehensive model of phonological variation: Grammatical and non- grammatical factors in variable nasal place assimilation”. Phonology. 33(2), 211–246.
• Durand, J., & F. Katamba (1995). Frontiers of phonology: atoms, structures, derivations. Harlow: Longman.
• Gouda, A. (1988). Qur'anic recitation: Phonological analysis. Doctoral dissertation. Georgetown University.
• Gouskova, M. (2007). “The reduplicative template in Tonkawa”. Phonology 24:3, pp. 367-396.
• Haghshenas, A. M. (1995). Phonetics. Tehran: Agah publications. In Persian].
• Haji Esmaeili, M. (2012). Analyzing principles of ortheopy according to phonetic opinions of Khalil-Ibn- Ahmad. Lisan-i Mubin. Volume 3, Issue 6 - Serial Number 6, November, 58-72 . [In Persian].
• Hall, T. A. (2010). Nasal Place Assimilation in Emsland German and its Theoretical Implications. Zeitschrift für Dialektologie und Linguistik 77: 129-144.
• Jam, B. (2009). Optimality Theory and Its Application in Explaining Phonological Processes of Persian. Unpublished doctoral dissertation. Tehran: Tarbiat Modarres University [In Persian].
• Jam, B. (2016) A dictionary of phonological processes. Iran University Press, Tehran. [In Persian].
• Kambouzia, A.K.Z., (2006). Phonology: rule-based approaches. SAMT Publications, Tehran. [In Persian].
• Kenstowicz, M. (1994). Phonology in Generative grammer. Cambridge, MA: Blackwell.
• Kordlouie, M., Rostami, M. H., & Iravani Najafi, M. (2018). An investigation on Tajweed and its contribution to beautiful recitation and Taghanni of Holy Quran. Journal of Qur’an and Hadith Researches Volume 50, Issue 2, February, 275-291. [In Persian].
• Mohanan. K. P. (1993). “Fields of attraction in phonology”. In: The Last Phonological Rule. Reflections on Constraints and Derivations. John Goldsmith. ed., Chicago: University of Chicago Press, 61-116.
• Padgett, J. (1996). “Partial Class Behavior and Nasal Place Assimilation”. Pro‌ceedings of the Arizona Phonology Conference: Workshop on Features in Optimality Theory, Coyote Working Papers, Univerisity of Arizonz, Tuscon.
• Pineros, C. E. (2007). “The phonology of Implosive Nasals in five Spanish Dialects: An Optimality Account”. In F. Martinez-Gil, & S. Colina (Eds.). Optimality-theoretic studies in Spanish phonology (pp. pp. 146-171). Amsterdam, Netherlands: John Benjamins.
• Prince A & Smolensky, P. (1993/ 2004). Optimality theory: Constraint Interaction in Generative Grammar. Blackwell.
• Recasens, D. & M. Mira (2015). “Place and manner assimilation in Catalan consonant clusters”. Journal of the International Phonetic Association / Volume 45 / Issue 02 / pp. 115 – 147.
• Sa’aida, Z. (2020). “Dominance in Coronal Nasal Place Assimilation: The Case of Classical Arabic”. English Linguistics Research, 9(3), 25-35.
• Sadeghi, V. (2013). Place assimilation in the Persian coronal nasal: categorical or gradient? Journal of Language Research. Volume 3, Issue 2 - Serial Number 2, January, 57-75 . [In Persian].
• Sadeghi, V., & Bidi, M. (2020). A phonological study of Tajvid processes in the Holy Qur’an within the framework of laboratory phonology. Persian Language and Iranian Dialects.Volume 5, Issue 1 - Serial Number 9, Summer and Autumn, 67-93. [In Persian].
• Volenec, V.,& M. Liker (2019). “Continuancy in nasal place assimilation: An electropalatographic study”. Proceedings of the 19th International Congress of Phonetic Sciences, Melbourne, Australia 2019. Calhoun, Sasha; Escudero, Paola; Tabain, Marija; Warren, Paul (ur.). Canberra, Australia: Australasian Speech Science and Technology Association Inc., 45, 5 (predavanje, međunarodna recenzija, cjeloviti rad (in extenso), ostalo).