ارزیابی بیماران آسیب‌دیده مغزی بزرگسال فارسی‌زبان از منظر اختلالات کاربرد‌شناختی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
مهلا آرین‌پور 1
محمدامین مذهب 2
1 دکتری تخصصی زبان‌شناسی ، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. تهران، ایران.
2 استادیار آموزش زبان انگلیسی، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران.
10.48311/lrr.2025.7130
چکیده
هدف پژوهش حاضر، ارزیابی مهارت‌ ارتباطی کاربردشناختی در بیماران بزرگسال آسیب‌دیده نیمکرۀ راست و چپ فارسی‌زبان با استفاده از نسخه فارسی «پروتکل ارزیابی مهارت‌های ارتباطی مونترال (ام. ای. سی.)» بود. ۱۰ بیمار آسیب‌دیده نیمکرۀ راست و چپ فارسی‌زبان که دچار سکته مغزی شده بودند، جامعه آماری پژوهش را تشکیل می‌دادند. دو دسته آزمون‌ در پژوهش حاضر مورد استفاده قرار گرفتند :آزمون‌های غربالگری و خرده‌آزمون‌های مهارت کاربرد‌شناختی پروتکل ارزیابی مهارت‌های ارتباطی مونترال (ام. ای. سی). عملکرد بیماران آسیب‌دیده نیمکره راست و آسیب‌دیده نیمکره چپ در این خرده‌آزمون‌ها به صورت انفرادی، درون‌گروهی و بین‌گروهی با یکدیگر مقایسه و با استفاده از روش‌های آماری توصیفی و استنباطی تحلیل شدند. یافته‌ها نشان دادند که بین عملکرد دو گروه بیماران آسیب‌دیده نیمکره راست و آسیب‌دیده نیمکره چپ در خرده‌آزمون‌های مهارت‌ ارتباطی کاربردشناختی تفاوت وجود دارد، اگرچه بر مبنای تحلیل‌های آمار استنباطی این تفاوت عملکرد معنی‌دار نبود. نتایج حاکی از آن بودند که آسیب به هر دو نیمکره راست و چپ مغز منجر به بروز اختلال در مهارت‌ کاربردشناختی می‌شود، اما آسیب به نیمکره راست با شدت اختلالات بیشتری همراه است. در رابطه با جایگاه آسیب مغزی و بروز اختلالات کاربرد شناختی نتایج پژوهش این نظر را تأیید می‌نماید که آسیب به لوب گیجگاهی و نواحی پیرامون آن در نیمکره راست مغز می‌تواند منجر به بروز اختلال در مهارت‌ کاربردشناختی شود. نتایج کلی پژوهش حاکی از نقش مهم نیمکره راست در پردازش مهارت کاربردشناختی نسبت به دیگر نواحی مغزی در نیمکره چپ است.
کلیدواژه‌ها
بیماران آسیب‌دیده نیمکره راست
بیماران آسیب‌دیده نیمکره چپ
پروتکل مهارت‌های ارتباطی مونترال (ام. ای. سی.)
مهارت کاربردشناختی. سکته مغزی
موضوعات

عنوان مقاله English

Assessment of Pragmatic Disorders in Persian-Speaking Adults with Acquired Brain Injury

نویسندگان English

mahla arianpour 1
Mohammad Amin Mozaheb 2
1 Ph.D in linguistics. Institute for Humanities and Cultural Studies, Encyclopedia Compiling Research Center. Tehran, Iran.
2 Assistant Professor in TEFL, Imam Sadiq University, Tehran, Iran.
چکیده English

This study investigates pragmatic communication abilities in Persian-speaking adults with acquired brain injury (ABI), focusing on patients with right-hemisphere damage (RHD) and left-hemisphere damage (LHD). Pragmatic competence, crucial for interpreting metaphors and speech acts, depends on distributed neural networks, with increasing evidence highlighting the right hemisphere's critical role in processing non-literal meaning, inferencing, and social cues. Despite extensive research in non-Persian populations, evidence on pragmatic impairments in Persian speakers with focal brain injuries is limited. This study evaluates and compares pragmatic performance across RHD and LHD groups using the Montreal Protocol for the Evaluation of Communication (MEC). Results indicated that 60% of RHD patients exhibited pragmatic deficits compared to 30% of LHD patients, though group differences were not statistically significant (P > 0.05). Lesions in temporal lobe regions and adjacent areas were consistently associated with pragmatic impairments, suggesting a significant role for these regions in higher-level communication. These findings support a stronger role for the right hemisphere in non-literal meaning and contextual cue interpretation within the Persian language context.

کلیدواژه‌ها English

brain injury
pragmatics
right hemisphere damage
left hemisphere damage
Persian speakers
Montreal Protocol for the Evaluation of Communication
رقیب‌دوست، شهلا، مدرسی‌تهرانی، یحیی، فره، پرین، اسکا، برندت، کوته، الن و ژوانت، ایوز. پروتکل ارزیابی مهارت‌های ارتباطی مونترال (ام. ای. سی). (در دست انتشار).
سیدیان، مازیار، فلاح، مهتاب، نوروزیان، مریم، نجات، سحرناز، دلاور، علی و قاسم‌زاده، حبیب‌الله. (۱۳۸۶). تهیه و تعیین اعتبار نسخه فارسی آزمون کوتاه وضعیت ذهنی. مجله علمی سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران. ۲۵(۴)، ۴۱۴-۴۰۸.
ترابی، محمد‌حسن. (۱۳۹۸). ارزیابی مهارت‌های زبانی بیماران آسیب‌دیده مغزی نیمکره راست فارسی‌زبان بر پایه پروتکل ارزیابی مهارت‌های ارتباطی مونترال (ام. ای. سی.) (رساله دکتری). پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران.
ولی‌تبارکراتی، زهرا، جازم، فاطمه، علی‌محمدی، زهره و قریشی، زهرا سادات. (۱۳۹۸). مروری بر ابزارهای ارزیابی مهارت کاربردشناسی زبان در بزرگسالان دارای آسیب نیمکره راست پس از سکته یا ضربه مغزی. مجموعه مقالات هفدهمین همایش گفتار درمانی ایران، تهران: انجمن علمی گفتاردرمانی ایران.
Brinton, B., Fujiki, M., Loeb, D .F., & Winkler, E. (1986). Development of conversational repair strategies in response to requests for clarification. Journal of Speech & Hearing Research, 29(1), 75–81.
Champagne, M., Desautels, M. C., & Joanette, Y. (2004). Lack of inhibition could contribute to non-literal language impairments in right-hemisphere-damaged individuals. Brain and Language, 91, 172–174.
Champagne-Lavau, M., & Joanette, Y. (2009). Pragmatics, theory of mind and executive functions after a right-hemisphere lesion: Different patterns of deficits. Journal of Neurolinguistics, 22(5), 413–426.
Champagne-Lavau, M., Cordonier, N., Bellmann, A. & Fossard, M. (2018). Context processing during irony comprehension in right frontal brain-damaged individuals. Clinical Linguistics and Phonetics, 32(8), 721-738.
Chantraine, Y., Joanette, Y., & Cardebat, D. (1998). Impairment of discourse-level representations and processes. In Stemer, B. & Whitaker, H. A. (Eds). Hand book of neurolinguistics, Oxford: Oxford University Press.
Chapey, R., & Hallowell, B. (2008). Language intervention strategies in aphasia and related neurogenic communication disorders. Baltimore: Williams and Wilkins.
Coren, S. (1993). The lateral preference inventory for measurement of handedness, footedness, eyedness, and earedness: Norms for young adults. Bulletin of the Psychonomic Society, 31(1), 1-3.
Diaz, M. T., & Hogstrom, L. J. (2011). The influence of context on hemispheric recruitment during metaphor processing. Journal of Cognitive Neuroscience, 23(11), 3586-3597.
Fromkin, V., Rodman, R., & Hyams, N. (2003). An introduction to language (7th ed.). Massachusetts: Thomson.
Gibbs, R. W. (1999). Interpreting what speakers say and implicate. Brain and Language, 68(3), 466–85.
Holtgraves, T. (2012). The role of the right hemisphere in speech act comprehension. Brain and Language, 121(1), 58-64.
Klooster, N., McQuire, M., Grossman, M., McMillan, C., Chatterjee, A., & Cardillo, E. (2020). The neural basis of metaphor comprehension: Evidence from left hemisphere degeneration. Neurobiology of Language, 1(1), 474–491.
Lee, S. H., Lim, J., & Hwang, M. (2009). Metaphor comprehension in adults with right-hemisphere brain damage: Some effects of task presentation conditions. Communication Sciences & Disorders, 14(4), 484-494.
Loukusa, S., Leinonen, E., Kuusikko, S., Jussila, K., Mattila, M. L., Ryder, N., Ebeling, H., & Moilanen, I. (2007). Use of context in pragmatic language comprehension by children with Asperger syndrome or high-functioning autism. Autism Developmental Disorder, 37(6), 1049-1059.
Mancopes, R., & Schultz, F. (2008). Processing of metaphors in transcortical motor aphasia. Dementia & Neuropsychologia, 2(4), 339–348.
Myers, P. S., & Brookshire, R. H. (1995). Effects of noun type on naming performance of right-hemisphere-damaged and non-brain-damaged adults. Clinical Aphasiology, 23, 195–206.
Pantsiou, K. (2016). Pragmatics and Aphasia: A case study. Front. Psychol. Conference Abstract: 54th Annual Academy of Aphasia Meeting. Llandudno, United Kingdom.
Parola, A., Gabbatore, I., Bosco, F. M., Bara, B. G., Cossa, F. M., Gindri, P., & Sacco, K. (2016). Assessment of pragmatic impairment in right hemisphere damage. Journal of Neurolinguistics, 39, 10–25.
Soroker, N., Kasher, A., Giora, R., Batori, G., Corn, C., Gil, M., & Zaidel, E. (2005). Processing of basic speech acts following localized brain damage: A new light on the neuroanatomy of language. Brain Cogn. 57(2), 214-217.
Stemmer, B., Giroux, F., & Joanette, Y. (1994). Production and evaluation of requests by right hemisphere brain-damaged individuals. Brain and Language, 47(1), 1–31.
Vanhalle, C., Lemieux, S., Joubert, S., Goulet, P., Ska, B., & Joanette, Y. (2000). Processing of speech acts by right hemisphere brain-damaged patients: An ecological approach. Aphasiology, 14(11), 1127–1141.
Weylman, A. T., Brownell, H., Roman, M., & Gardner, H. (1989) appreciation of indirect requests by left- and right brain-damaged patients: The effects of verbal context and conventionality of wording. Brain and Language, 36(4), 580–591.