واکاوی پسوندهای «کنش گر» در اسامی روسی و فارسی از منظر ساختواژی شناختی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده
وجیهه رضوانی
استادیار گروه زبان روسی دانشکده ادبیات دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
10.48311/lrr.2025.7140
چکیده
وندافزایی از روشهای ساخت واژه برای تولید معانی متنوع می باشد. زمینه های معنایی بسته به پسوندها و پیشوندها در اشتقاق با ستاک واژه ها طیف متنوعی را ایجاد می نماید. پسوندهای «- ار»، «-گر»، «-گار»، «- ان»، «- نده» در زبان فارسی به عنوان پسوند های تولید کننده صفت و اسم شناخته می شوند. در زبان روسی پسوندهای: -тель, -арь, -чик, -щик... ، در ردیف پسوندهای اسم ساز قرار می گیرند. از میان آنها دو پسوند«-арь» و«-тель» در زبان روسی برگزیده شده اند تا بریافت معنایی و طرحواره ساخت واژی آنها در هردو زبان بررسی. هدف از نگارش این تحقیق شناسایی پسوندهای کنشگر در زبان روسی و فارسی و بررسی مقابله ای آنها در دریافت معنا و صورت آنها با تکیه بر نظریه نمود معنایی – واژگانی (لیبر)2004 و نظریه دستور شناختی است. در این پژوهش به روش تحلیلی -توصیفی در پی پاسخگویی به پرسش های این مقاله که عبارتند از: ابزارهای ساخت واژی و گستره معنایی پسوندهای کنشگر در دو زبان چه میزان همگرایی و واگرایی دارد؟ با توجه به رویکرد دستور زایشی و شناختی تا کجا همپوشانی معنایی امکان باز تولید برخی پیکرها را در هر دو زبان فراهم می آورد. و درنتیجه این تحقیق: مشخص گردید که پسوندهای مورد بررسی در دو زبان از واحدهای بنیادی یکسان اسم+ پسوند / مصدر + پسوند، بهره می گیرند، اما در بخش معنایی تناظر مورد انتظار تطبیق کامل ندارد.
کلیدواژه‌ها
وند افزایی
پسوند کنشگر
دستور شناختی
دستور زایشی
نمود معنایی
موضوعات

عنوان مقاله English

Analysis of "Agentive Suffixes" in Russian and Persian Nouns from a Cognitive Morphological Perspective

نویسنده English

Vajihe Rezvani
Assistant Professor of Department of Russian Language, Faculty of Literature, Alzahra University, Tehran, Iran
چکیده English

Affixation is one of the most productive word-formation processes in both Russian and Persian, enabling the creation of diverse semantic nuances. Agentive suffixes — those that derive nouns and adjectives denoting "doers" or "agents" of an action — play a central role in expanding the lexical inventories of both languages. In Persian, suffixes such as -ar, -gar, -gār, -ān, and -ande are commonly used to form agentive nouns/adjectives. In Russian, suffixes such as -тель, -арь, -чик, -щик, among others, serve a similar function but are exclusively noun-forming. This study focuses on two Russian suffixes — -тель and -арь — and their Persian functional equivalents. The aim is to conduct a comparative analysis of these suffixes in terms of their semantic range, derivational schemas, and cognitive representation, relying on two theoretical frameworks: Liber’s (2004) Lexical- Semantic Framwork and Cognitive Grammer (Langacker, 2008,2009)

کلیدواژه‌ها English

Affixation
Agentive Suffix
Cognitive Grammar
Generative Grammar
Construal
Russian
Persian
Amid H. (1389).Persian Vocabulary Dictionary, Publisher: Ashja, 1328 pp.
Bamshadi P, Davari Ardakani N. (2019). A structural-cognitive approach to the suffix "-er" in the language, Persian Linguistic Journals, D11, No. 4 (58 consecutive), pp. 735-766
Fodor, J. D. (1981). Verb structures in memory for sentences: evidence forcomponential representation. Cognitive Psychology 8:56-83.
Gharib, A. and others, (1994), Persian Grammar of Five Masters (full text of two volumes in one volume), Tehran: Nashrajhan.
Hamawand, Z. (2011). Morphology in English: Word formation in cognitive grammar. London/New York: Continuum.
Hassandoust, M. (2016). An Etymological Dictionary of the Persian Language.Vol. 1. Tehran: The Academy of Persian Language and Literature. [In Persian].
Hemmatzadeh, Sh., Madaini Aval A., Review the semantic changes of the word in Persian and Russian languages, Research Institute of Humanities and Cultural Studies, 5(10), pp.197-212. [In Persian].
Kalbassi, I. (2012). The Derivational Structure of Word in Modern Persian (5thed.). Tehran: Institute for Humanities and Cultural Studies. [In Persian].
Karimi-Dustan, Gh., & Moradi, E. (2011). The study of semantic contribution of -ar and -andeh Suffixes in Persian. Journal of Language Research, 2 (1).Pp: 101-128. [In Persian].
Keshani, Kh. (1992). Suffix Derivation in Contemporary Persian. Tehran:University Publication Centre. [In Persian].
Langacker, R.W. (2008). Cognitive grammar: A basic introduction. Oxford:Oxford University Press.
Lieber, R. (2004). Morphology and lexical semantics. Cambridge: CambridgeUniversity Press.
Madaeni, A. (2000). An introduction to the word formation of the Russian language: Mahdieh Qom. 212 p. [In Persian]
Meie A., (1951). Common Slavic language. Publishing house of foreign literature. [In Russian]
Rozental D. E., Golub I. B., Telenkova M. A. Modern Russian language: Textbook. - M .: International relations, 2005. - 560 p.
Rubinchik Yu.A. (2001) Grammar of the modern Persian literary language, - M .: Publishing group "Eastern Literature" of the Russian Academy of Sciences, 600 p.
Safavi, K. (2004). An introduction to semantics. Tehran: Surah Mehr (Islamic Propaganda Organization Art Department).
Smirnitsky, AI, (1955). The objectivity of the existence of language: Materials for courses in linguistics. Moscow State University. [In Russian]
Shansky N.M., (1987). Modern Russian Language. In 3 vol.: Russian language. [In Russian]
Tabatabai, A. (1997) Persian simple verb and word formation. Tehran: Academic Publishing Center. [In Persian]
Tikhonov A. N. (1996). Morphemic spelling dictionary. School-Press, ISBN 5-88527-119-4. [In Russian]
Ushakov D. N., (2010). Explanatory dictionary of the Russian language, M .: State. in-t “Owls. encycle."; OGIZ; State. foreign publishing house and national words. [In Russian]
Vinogradov V.V., (1975). Word formation in its relation to grammar and lexicology // Studies in Russian grammar. [In Russian]
Zemskaya E.A., (2011). Modern Russian language. Word formation: textbook. Benefit. Flint: Science. [In Russian]