بازنمایی ویژگی‌های کارگزاران اجتماعی در دو منظومه‌ی «آقادار» و «فوخوس» از شیون فومنی براساس رویکردهای جامعه‌شناختی-معنایی و نشانه-معناشناختی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه گیلان
2 کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
چکیده
منظومه­های داستانی شیون فومنی به لحاظ محتوایی و کارکردی متنوع­اند.این تنوعات سبکی در منظومه­های شیون، بیانگر کثرت تجاربی است که شاعر در قالب سبکی خاص،با استفاده از عناصر نمادین،عامل معنا را به جامعه­ی زبانی شعر پیوند می­زند.با توجه­به­اینکه عمده­ی منظومه­های وی،نمادین­اند و در منظومه­ها درقالب هویت­بخشی­های انتسابی،تشخص­بخشی و تشخص­زدایی تجلی می­یابند،پژوهش حاضر درصدد است در دو منظومه­ی فوخوس و آقادار،به بررسی مولفه­های معنایی منظومه­های شاعر از منظر جامعه­شناسی زبان بپردازد و از طریق تفسیر نمادین کنشگران اجتماعی این منظومه­ها،چارچوب فضاهای گفتمانی موجود در متن را با توجه به کارکردهای گفتمانی ترسیم نماید.برای نیل به این هدف، دو مدل تلفیقی جامعه­شناختی-معنایی ون لیون و رویکرد تحلیل نشانه-معناشناختی مکتب پاریس، انتخاب شدند.به عنوان هدف اصلی پژوهش،مدل ون لیون به بررسی عوامل معنایی-جامعه­شناختی دخیل در تولید متن منظومه­ها می­پردازد و مدل نشانه-معناشناختی پاریس به بررسی قلمروهای گفتمانی در این دو منظومه توجه می­نماید.دستیابی به این دو هدف ابتدا با کاربست فرایندهای شاخص مدل ون­لیون در متن منظومه­ها محقق شد و این نتیجه بدست آمد که بازنمایی کنش­گران اجتماعی در متن هر دو منظومه،­بیشتر بر اساس عامل تشخص­زدایی شکل­گرفته­است.درضمن با توجه به برجستگی عامل تشخص­زدایی در متن دو منظومه، و درخدمت قرارگرفتن مقولات آن به عنوان ابزاری در جهت فضاسازی گفتمانی،تحلیل نشانه-معناشناختی دو منظومه براساس آن شکل­گرفت.نتیجه مبین آن بود که انواع کارکردهای گفتمانی مماشات، مقاومت و ممارست در دو منظومه­ی فوخوس و آقادار بیشتر در لایه­های متنی­ای سازمان­دهی شده­اند که بر اساس مولفه­های تشخص­زدایی شکل گرفته­است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The representation of the properties of the social actors in the two poetries of“Aghadar”and “Fokhos”written by Sheevan Foumani in accordance with the socio-semantic model and semio-semantic analysis

نویسندگان English

FIROUZ FAZELI 1
Amirreza Nikdel Halashami 2
1 Associate Professor of Persian Language and Literature at Guilan University
2 Master of Arts in Persian language and literature, faculty of humani&es,University of Guilan, Rasht, Iran.
چکیده English

The poetries of Sheevan Foumani are various from the conceptual and functional views.These stylistic varieties in poetries represent the frequency of experiences that by means of them the poet incorporates component of meaning to linguistic community of poetries.He carries out the aim by using the symbolic units in a specific style.Since the most of his poetries are symbolic and symbols of poetries are manifested in the forms of attributes, identification, personalization, impersonalization, the current research aims at investigating the semantic components of poetries of Fokhos and Aghadar in accordance with sociolinguistics. Also, it aims at drawing discursive boundaries through the symbolic representation of social actors based on the discursive functions.Therefore, two combined models of socio-semantic of Van Leeuwan and semio-semantic of Paris have been chosen to achieve these goals.As a main purpose,this research investigates the features of the model of Van Leeuwan on poetries.Consequently,the critical approach of the semio-semantic analysis of Paris tries to explain the discursive boundaries of poetries. Primarily by implementing the model of Van Leeuwan on verses, the results of research indicated that the representation of social actors in two poetries has been mostly formed by the factor of impersonalization. Moreover, based on the saliency of impersonalization, the semio-semantic analysis of poetries is formed by instrumenting this component in the direction of creating discursive spaces and the result indicated that discursive functions of appeasement,resistance,and insistence are often organized in textual layers that are related to the subcomponents of impersonalization.on

کلیدواژه‌ها English

The poetries of Sheevan Foumani
Social actors
critical approach
socio-semantic model
Van Leeuwan
impersonalization
textual layers
آقاگل‌زاده، ف. (1385). تحلیل گفتمان انتقادی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی
اقبالیان، س.س. (1391). بررسی ساز و کارهای طنز در اشعار گیلکی افراشته، شیون فومنی، مصطفی رحیم‌پور سیاهکلی. پایان‌نامه‌ کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه گیلان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، رشت، ایران
تدینی، م. (1393). پسامدرنیسم در ادبیات داستانی ایران. تهران: نشر علم
حق‌پرست، ح.ر. (1388). تحلیل اجتماعی اشعار شیون فومنی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
خیرآبادی، ر.(1395). تحلیل گفتمان انتقادی: شیوه‌ی نام‌گزینی و حضور یا عدم حضور ایران در مطالب نشریه آمریکایی تایم از دهه 1920. جستارهای زبانی، ش30.
شعیری، ح. (1394). مقاومت، ممارست و مماشات گفتمانی: قلمروهای گفتمان و کارکردهای نشانه-معناشناختی آن. مجله جامعه‌شناسی ایران، دوره شانزدهم، شماره 1، بهار 1394، صص 128-110
طاهری‌نیا، ع.ب.، ملاابراهیمی،ع.، و الیاسی،ح.(1399). تحلیل نشانه‌شناسی انتقادی قصیده‌ی «العشاء‌الاخیر» با تکیه بر روش متنی و فرامتنی فرکلاف و روش کنش تحلیل تئو ون لیون. ادب عربی، س12، ش2، صص 22-1
عسگری، م.، فاضلی، م.، و صلاحی‌مقدم، س.(1398). تحلیل انتقادی گفتمان دو اثر طنزآمیز «دیوان خروس‌لاری» از ابوالقاسم حالت و «مجموعه آثار محمدعلی افراشته» براساس الگوی ون لیون (1996م.). فصلنامۀ پژوهشهای ادبی، س16، ش64، صص 57-88
فلاحی، م.ه.، حمزوی زرقانی، ن.(1399). چگونگی بازنمایی کودکان در ادبیات روایی بزرگسالان از دیدگاه گفتمان-شناسی انتقادی. ادبیات پارسی معاصر، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، س10، ش2، صص272-243
فومنی، ش.(1387). خیاله گرده گیج (پرسه خیال) مجموعه شعر گیلکی با برگردان فارسی به کوشش و پژوهش حامد فومنی، تهران، نشر ثالث
قنبری عبدالملکی، ر.، و فیروزیان پوراصفهانی، آ.(1399). بررسی شیوه‌های بازنمایی کنشگران اجتماعی در داستان «دره خزان‌زده» از منظر تحلیل گفتمان انتقادی با بهره‌گیری از مولفه‌های جامعه‌شناختی-معنایی (رویکرد ون لیون). دو ماهنامه بین‌المللی جستارهای زبانی، د13، ش1 (پیاپی67)، صص 232-199
نیکدل کلاشمی، ا.ر.(1401). بررسی خطاب‌واژه‌ها و عبارات خطاب در متن‌های گفتگومحور اشعار گیلکی شیون فومنی. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه گیلان، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، رشت، ایران.
نیکویی، ع.(1382). پیوند بینش‌های سه‌گانه استعاری، اسطوره‌ای و رمانتیک در شعر «شیون فومنی». نشریه‌ی شعر، ش33، صص75-74
Van Leeuwen, T. (1996). The representation of social actors. Texts and practices; Readings in Critical Discourse Analysis. C.RCaldas – Coulthard (ed.). London: Routledge.
Van Leeuwen, T.(2008) Discourse and practice, New tools for critical discourse analysis: Oxford University Press.