دوره 13، شماره 6 - ( 1401 )                   جلد 13 شماره 6 صفحات 166-131 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Davari S, Sabzevari M. Cognitive Semantics and Grammaticalization: A Case Study of “xâstan”. LRR 2023; 13 (6) :131-166
URL: http://lrr.modares.ac.ir/article-14-39689-fa.html
داوری شادی، سبزواری مهدی. معنی‌ شناسی شناختی و دستوری‌شدگی: مطالعۀ موردی فعل «خواستن». جستارهای زبانی 1401; 13 (6) :166-131

URL: http://lrr.modares.ac.ir/article-14-39689-fa.html


1- دکتری تخصصی زبان‌شناسی، مدرس دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران. ، sh50d@yahoo.com
2- استادیار پیام نور، تهران، ایران
چکیده:   (507 مشاهده)
براساس باور  زبان‌شناسان تاریخی ـ شناختی ازجمله هاینه (1997) ، زبان، محصول تعامل نظام شناخت انسان با محیط پیرامون است. بازنمایی ساختار مفهومی‏ای که انسان از چنین تعاملی دریافت می‏کند، نقطۀ مرکزی مطالعات معناشناسی شناختی را رقم می‏زند. ساخت معانی واژگانی و دستوری در این رویکرد، براساس ساختارهای ذهنی، مکانی و فضایی و الگوهایی بهنام طرح‌واره‏های تصویری شکل می‏گیرد.  مجموعۀ وسیعی از مطالعاتی که پیدایش مقولات نحوی از مقولات واژگانی را در زبان‏های دنیا و براساس فرایندهای شناختی و تغییرات وسیع معنایی بررسی می‏کنند از رویکرد دستوری‏شدگی پیروی می‏کنند. در این پژوهش برآنیم تا با واکاوی نمونه‏ای از ساخت‏های مهم دستوری‏شده در فارسی یعنی: فعل معین «خواستن» در نقش نشانۀ زمان آینده  به بررسی چگونگی رخداد تغییر معنا در روند دستوری‏شدگی براساس فرایندهای شناختی و طرح‌واره‏های تصویری بپردازیم. واکاوی درزمانی فعل «خواستن» ما را به این نتیجه رساند که در راستای دستوریشدگی این فعل به نشانۀ زمان آینده، طرح‌وارۀ تصویری فعل «خواستن» یعنی منبع ـ مسیر ـ مقصد با طرح‌وارۀ تصویری زمان آینده مشترک بوده و به همین دلیل، در خلال معنازدایی از فعل «خواستن» برای نمایش مفهوم زمان آینده، آنچه حفظ میشود، طرح‌وارۀ تصویری مسیر و آنچه زدوده میشود ویژگیهای غنی معنایی ازجمله جاندار بودن فاعل، ارادۀ فاعل یا حضور اجباری مفعول چیز یا مفعول رویدادست. توجه به حفظ  طرح‌وارههای تصویری در خلال پیدایش واحدهای دستوری از واحدهای قاموسی  یا فرایند دستوریشدگی، بیش‌ازپیش، اهمیت طرح‌وارههای تصویری را در ذهن بشر و روندهای درزمانی تحول زبان روشن میسازد.
 
     
نوع مقاله: مقالات علمی پژوهشی | موضوع مقاله: معناشناسی
انتشار: 1401/11/10

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.