کاربست گراف برای شبکه ی معنایی افعال پایه ی فارسی آموزان ترکی آذربایجانی زبان

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
رویاء جدیری جمشیدی 1
بلقیس روشن 2
امیررضا وکیلی‌فرد 3
نازلی بشارتی 4
1 رییس کتابخانه مرکزی نهاد ریاست جمهوری
2 استاد تمام و عضو هیات علمی پیام نور
3 عضو هیات علمی دانشگاه بین المللی امام خمینی
4 عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور
10.48311/lrr.2025.7254
چکیده
پژوهش حاضر، با به­کارگیری نظریه­ی گراف به تحلیل شبکه­ی معنایی افعال زبان فارسی در میان گویشوران دوزبانه می­پردازد. در این پژوهش که در چارچوب زبان‏شناسی شناختی، معناشناسی واژگانی (شناختی) و زبان­شناسی رایانشی انجام پذیرفته است، پرسش‌نامه­ای مشتمل بر 50 فعل پایه­ی زبان فارسی به آزمون­شوندگان ارائه و از آن­ها خواسته شده است روابط مفهومی و درون­زبانی این افعال را ترسیم کنند. هدف پژوهش، شناسایی قوی­ترین و پربسامدترین پیوندهای مفهومی و درون­زبانی میان این افعال و ارائه­ی مشخصات گراف ترسیم­شده توسط گویشوران دوزبانه است. این پژوهش قصد دارد به این پرسش پاسخ دهد که روابط مفهومی و درون زبانی الگوی گراف ایرانیان غیرفارسی زبان از چه نوع است؟ فرضیه محتمل این است که روابط مفهومی ترادف، تضاد، شمول معنایی و باهم آیی در این الگو دیده شوند. روش پژوهش میدانی و ابزار آن پرسش‌نامه‏ای بومی­سازی ­شده است که به آزمون­شوندگان داده شد و از آن­ها خواسته شد هرگونه ارتباط معنایی میان این افعال را ترسیم نمایند.
کلیدواژه‌ها
معناشناسی واژگانی (شناختی)
شبکه‌ی معنایی
نظریه‌ی گراف
دوزبانگی
آموزش زبان فارسی
موضوعات

عنوان مقاله English

Application of graph for the semantic network of basic Persian verbs of Azerbaijani Turkish language learners

نویسندگان English

Roya Jadiri Jamshidi 1
Belghis Rovshan 2
Amirreza Vakilifard 3
Nazli Besharati 4
1 Chief of the Presidential Central Library
2 Professor, Department of Linguistics and Foreign Languages, Faculty of Literature and Humanity Sciences, Payame Noor University (PNU),
3 Associate Professor, Department of Teaching Persian to Speakers of other Languages, Faculty of Literature and Humanity Sciences, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran.
4 Assistant Professor, Faculty of Basic Sciences, Department of Mathematics, Payame Noor University (PNU), Tehran, Iran.
چکیده English

This study employs graph theory to analyze the semantic network of Persian verbs among bilingual speakers. Situated within the frameworks of cognitive linguistics, lexical semantics (cognitive semantics), and computational linguistics, the research involves administering a questionnaire comprising 50 basic Persian verbs to participants, asking them to map the conceptual and intra-linguistic relationships between these verbs.The primary objective is to identify the most robust and frequent conceptual and intra-linguistic links among these verbs and to provide a detailed description of the graph structure constructed by bilingual speakers. The study seeks to address the question: What typology of conceptual and intra-linguistic relations is reflected in the graph patterns of non-Persian-speaking Iranians? The working hypothesis posits that semantic relations such as synonymy, antonymy, hyponymy, and collocation will manifest in this network.The methodology is field-based, and the instrument used is a localized questionnaire. Participants were instructed to diagrammatically represent any semantic relationships among the verbs provided.The findings demonstrate that the semantic graph constructed by Iranian bilinguals exhibits semantic relations such as synonymy (6.45%), reverse antonymy (34.94%), polysemy (7.79%), entailment (11.01%) (comprising "type-of" relations at 8.60% and "part-of" relations at 2.41%), as well as intra-linguistic collocation (28.22%). Among these, collocation, entailment, and antonymy were the most frequent relations, respectively.

کلیدواژه‌ها English

lexical (cognitive) semantics
semantic network
Graph theory
Bilingualism
Persian language education
احمدیان، احمد (1393). توصیف و تحلیل اشتباهات زبان شناختی در انشای فارسی مناطق دوزبانه؛ بررسی موردی: انشای فارسی دانش آموزان کلاس پنجم ابتدایی مدارس شهرستان مهاباد. مجموعه مقالات دانشگاه علامه طباطبایی، شماره‌ی 331، 39-56.
جدیری جمشیدی، رویا؛ روشن، بلقیس؛ وکیلی فرد، امیررضا و بشارتی، نازلی (1401). کاربست گراف برای تعیین شبکه معنایی افعال پایه زبان فارسی، پژوهش‌نامه‌ی آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان، سال یازدهم، شماره‌ی دو، 189-220
رستمی، اعظم و رضایی، حدائق (1393). بررسی خطاهای املای فارسی دانش‌آموزان ترک‌زبان: مطالعه‌ی موردی دانش-آموزان دختر پایه سوم راهنمایی شهر زنجان، هشتمین همایش بین‌المللی انجمن ترویج زبان وادب فارسی ایران: زنجان.
روشن، بلقیس و وندحسینی، مینا (1392). مقایسه‌ی مدل‌های ذهنی فارسی‌زبانان و آذری‌زبانان، فصلنامه مطالعات زبان و گویش‌های غرب ایران، سال اوّل، شماره3، 96-101.
شاهدوستی، لیلا (1391). نقش دوزبانگی و متغیرهای شخصی در عملکرد سواد خواندن دانش‌آموزان دوزبانه بر اساس مطالعه‌ی پرلز 2001)، همایش ملی دوزبانگی (چالش‌ها و راهکارها): شازند.
فیض‌آبادی، پروین‌سادات و بی‌جن‌خان، محمود (1392). بررسی تأثیر الگوی تکیه‌ی واژگانی بر دستیابی به واژگان ذهنی در فارسی‌زبانان، مجله‌ی پژوهش‌های زبان‌شناسی، سال پنجم، شماره‌ی اول، 49-62.
Aitchison, J. (2003). Words in the Mind. (3rd ed.). Oxford: Blackwell Press.
Bhatia, T.K. & Ritchie, W.C. (1999)." The bilingual child: Some issues and perspectives." in W.C. Ritchie & T.K. Bhatia (Eds.), Handbook of Child Language Acquisition. Academic Press. (pp. 569–643).
Bialystok, E. Craik, F.I. Klein, R. & Viswanathan, M. (2004). "Bilingualism, Aging, and Cognitive Control: Evidence from the Simon Task." Psychology and Aging.19( 2),(pp. 290-303).
Carroll, W.D. (2008). Psychology of Language, (5th ed.). USA: Thomson Press.
Clahsen, H. & Felser, C. (2006). “How native-like is non-native language processing? Trends in Cognitive Sciences, 10(12), (pp: 564–570).
Coock, V. (2001). Second Language Learning and Language Teaching (3rd ed.). London: Arnold.
Costa, A. & Sebastián-Gallés, N. (2014). "How does the bilingual experience sculpt the brain?" Nature Reviews Neuroscience, 15(5), (pp: 336–345).
De Groot, A.M.B.; De Bot, K. & Huebner, T. (1993). “Word-type effects in bilingual processing tasks.” in R. Schreuder & B. Weltens (Eds.), The Bilingual Lexicon (Vol. 6). Amsterdam: John Benjamins Publishing Company. (pp. 27–51).
Dorow, B. (2006). A Graph Model for Words and their Meanings. PhD Dissertation, Stuttgart: University of Stuttgart.
Estivalet, G.L. & Meunier, F.E. (2016 b). "Stem formation in French verbs: Structure, rules, and allomorphy." MDPI – Languages, 1 (2), (pp: 13-29).
Estivalet, G.L. (2016). Mental Lexicon Architecture and Morphological Processing of French Verbs, Ph.D. Thesis. France: Université de Lyon.
Estivalet, G.L., & Meunier, F.E. (2016a). "Bilingual morphological processing on French verbs: Lexicon organization and structure processing," in Mental Lexicon Architecture and Morphological Processing of French Verbs. (pp. 201-228).
Friederici, A.D. Steinhauer, K. & Pfeifer, E. (2002). “Brain signatures of artificial language processing: Evidence challenging the critical period hypothesis.” Proceedings of the National Academy of Sciences. (pp. 529–534).
Guida, A. & Lenci, A. (2007). "Semantic properties of word associations of Italian verbs." Rivista di Linguistica. 19(2), (pp. 293-326).
Hakuta, K. & Diaz, R.M. (1985). “The relationship between degree of bilingualism and cognitive ability: A critical discussion and some new longitudinal data.” in K.E. Nelson (Ed.), Children's language, (5), (pp. 319–344).
Hernandez, A. Li, P. & MacWhinney, B. (2005). “The emergence of competing modules in bilingualism.” Trends in Cognitive Sciences, 9(5), (pp. 220–225).
Lambert, S.J. (1990). “Processes linking work and family: A critical review and research agenda.” Human Relations, 43(3), (pp. 239–257).
Meara, P. (1983). "Word associations in a foreign language." Nottingham Linguistics Circular, 11 (2), (pp. 29-38).
Meara, P. (1983). “Word associations in a foreign language [Electronic version].” Nottingham Linguistics Circular, 11 (2), (pp. 29-38).
Miller, A.G. ; Richard Beckwith, R.; Fellbaum, C.; Gross, D. & Miller, K. (1993). “Introduction to WordNet: An On-line Lexical Database.” Ebook. (https: //wordnetcode.princeton.edu/ 5papers. pdf).
Ricciardelli, L.A. (1992). Creativity and bilingualism. The Journal of Creative Behavior, 26(4), (pp. 242–254).
Rosch, E.H. (1973). “On the Internal Structure of Perceptual and Semantic Categories,” in T.E. Moore (ed.). Cognitive Development and the Acquisition of Language. (pp. 111-144).
Rovshan, B. (1998). Lexical Semantics: Classification of Persian Verbs. Tehran: Tehran University. [in Persian].
Schur, E. (2007). “Insights into the structure of L1 and L2 vocabulary networks: Intimations of small worlds." in H. Daller, J. Milton and J. Treffers-Daller (Eds.), Modelling and Assessing Vocabulary Knowledge,.Cambridge: Cambridge University Press. (pp. 182 -203).
Wolter, B. (2001). "Comparing the L1 and L2 mental lexicon: A depth of individual word knowledge model." Studies in Second Language Acquisition, 23(1), (pp. 41-69).
جستارهای زبانی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 22 تیر 1404